دستاوردهای درخشان صنعت گاز در تقویم یکساله ثبت شد
رکـوردداری از تولید تا توزیع
مشعل: با افزایش پایدار تولید گاز و اجرای طرح های بهینه سازی و ذخیره سازی گاز طبیعی در کشور، وزارت نفت در دولت چهاردهم، سهمی کلیدی در امنیت انرژی و اقتصاد مقاومتی ایفا کرده است .این موفقیت ها در کنار نقش آفرینی موثر در جنگ 12 روزه با رژیم منحوس صهیونیستی، اقتدار ایران را در عرصه انرژی بیش از پیش تثبیت کرد. در گزارش پیش رو به مهم ترین اقدام های وزارت نفت دولت چهاردهم در حوزه تامین پایدار گاز، طرح های مرتبط با آن و فعالیت های صنعت گاز پرداخته شده است.
افزایش تولید گاز از جمله فعالیت های قابل توجه دولت چهاردهم است که با انجام اقدام هایی در گلوگاه های تولید، مدیریت برنامه تعمیرات چاه ها با اقدام های اصلاحی و حفاری چاه های جدید در خشکی و دریا، رکورد تولید یک میلیارد و 105 میلیون مترمکعب گاز خام را که عددی بی سابقه است، در زمستان سال ۱۴۰۳ ثبت کرد. همچنین میانگین عملکرد حداکثر تولید گاز خام در فصل سرد سال ۱۴۰۳از ابتدای آذر تا پایان اسفند در مقایسه با مقدار میانگین و حداکثر تولید مدت مشابه سال ۱۴۰۲ به ترتیب حدود 8/34 و ۴۰ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است.
رفع موانع طرح های موجود
همزمان با فعالیت دولت چهاردهم در وزارت نفت، می توان به تکمیل برخی طرح ها و رفع موانع در شرکت ملی گاز ایران نیز اشاره کرد که خطوط لوله انتقال گاز میناب - سیریک و قطعه دوم خط انتقال رشت - چلوند از آن جمله است.
بهره برداری از ۳ واحد ایستگاه تقویت فشار گاز و ۶ واحد بهره برداری گاز استانی، گازرسانی به ۲ شهر، ۹۶۶ روستا، یکهزار و 465 واحد صنعتی غیر عمده و یکهزار و 10 واحد صنعتی عمده از دیگر فعالیت های صنعت گاز در دولت چهاردهم است.
افزایش ظرفیت ذخیره سازی گاز طبیعی
به منظور ایجاد توازن در شبکه تولید و مصرف گاز طبیعی کشور ، همچنین افزایش پایداری و امنیت عرضه این حامل انرژی ارزشمند در کشور بویژه در دوره های اوج مصرف، اجرای طرح های ذخیره سازی گاز به عنوان اولویتی مهم در برنامه وزارت نفت قرار گرفته است. در همین زمینه به استناد جزء (۵) بند «الف» ماده (۳) «قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوب سال (۱۳۹۱)»،شیوه نامه توسعه نگهداشت مخازن زیرزمینی ذخیره سازی گاز طبیعی در بهمن 1403 ابلاغ و بر این اساس، «شورای عالی سیاستگذاری و برنامه ریزی ذخیره سازی گاز» در وزارت نفت تشکیل شد.
در این حوزه، افزون بر میادین شوریجه و سراجه که طرح های ذخیره سازی آنها در سنوات قبل انجام شده بود و فازهای تکمیلی شان نیز در دست اقدام است، شرکت ملی نفت ایران به عنوان متولی اقدام های بالادستی در توسعه میادین اکتشافی بانکول، مختار و قزل تپه معرفی شد.
افزون بر موارد یاد شده، میادین و ساختارهای احتمالی دیگری نیز برای ذخیره سازی گاز وجود دارند که اطلاعات اولیه آنها به همراه برنامه اولیه تزریق و بازتولید تهیه شده و بررسی ها و مطالعات بیشتر روی هر یک از این میادین/ساختارها در دست انجام است.
براساس گزارش های رسمی، میزان پیشرفت فاز دوم پروژه ذخیره سازی گاز میدان شوریجه ۵۶ درصد و فاز دوم میدان سراجه 80 درصد در بخش پایین دست و ۸۷ درصد در بخش بالادست است. همچنین در حوزه ذخیره سازی روزمینی گاز، ۵ طرح تولید مینی ال ان جی با مشارکت صنایع بزرگ در حال پیگیری است که پیش بینی می شود در سال ۱۴۰۵ به بهره برداری برسند.
بهینه سازی مصرف سوخت
در حوزه بهینه سازی و مدیریت مصرف سوخت تاکنون یک میلیون و ۵۸۲ هزار مترمکعب گواهی صرفه جویی گاز (شامل ۷۸۲ میلیون مترمکعب گواهی صرفه جویی برای طرح بهسازی موتورخانه ها و ۸۰۰ میلیون مترمکعب گواهی صرفه جویی برای بازپرداخت سرمایه گذاری طرح های بهینه سازی از جمله طرح های نیروگاه های تجدیدپذیر، مترو و ریلی و سی ان جی سوز کردن خودروها) صادر شده است، ضمن اینکه میانگین مصرف نفت گاز بخش غیر نیروگاهی با اقدام های مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق سوخت روزانه حدود ۵ میلیون لیتر نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳ کاهش یافته که این موضوع منجر به کاهش نیاز به واردات این فراورده در سال جاری شده است.
یکی از برنامه ها و رویکردهای مهم وزارت نفت در دولت چهاردهم، استفاده از ظرفیت های قانونی موجود، بویژه تکالیف «قانون برنامه هفتم پیشرفت» در حوزه بهینه سازی و مدیریت مصرف سوخت از قبیل اجرای آیین نامه«بازار بهینه سازی» انرژی با راه اندازی «حساب بهینه سازی مصرف انرژی» و تضمین تسویه «گواهی های صرفه جویی انرژی» است.در این زمینه، وزارت نفت در همکاری تنگاتنگ با دیگر دستگاه های مرتبط با این حوزه از جمله سازمان برنامه و بودجه، وزارت نیرو، وزارت اقتصاد و ... افزون بر تداوم صدور گواهی های صرفه جویی در بورس انرژی و تامین منابع حساب بهینه سازی، اقدام های لازم را برای فعال سازی بازار بهینه سازی انرژی در دست پیگیری دارد.
در خصوص حساب بهینه سازی نیز سال گذشته، هشت همت و امسال نیز تاکنون ۵/۳ همت به این حساب واریز شده است.
علاوه بر این اقدام ها، وزارت نفت در حوزه بهینه سازی و مدیریت مصرف انرژی در 2 بخش، طرح های مرتبط با بهینه سازی مصرف گاز با محوریت شرکت ملی گاز ایران و بهینه سازی مصرف فراورده های نفتی را با مدیریت شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران پیگیری می کند.
فعالیت ها و طرح ها
در حوزه بهینه سازی و مدیریت مصرف گاز، اقدام هایی از جمله اصلاح تعرفه و اعمال تعرفه پلکانی گاز و جریمه مشترکان پرمصرف، اصلاح سامانه های گرمایشی منازل، هوشمندسازی کنتورها، تعویض بخاری های کم بازده، پیگیری الزامی کردن رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی وساختمان در دستور کار شرکت ملی گاز ایران قرار دارد که فعالیت های انجام شده یا در دست پیگیری به شرح زیر است:
- جایگزینی موتورخانه های فرسوده و بهسازی ۱۰۵ هزار موتورخانه دولتی، نظامی و خانگی
- انعقاد قرارداد جایگزینی یک میلیون و 720 هزار دستگاه بخاری با راندمان بالا با بخاری های مرسوم
- راه اندازی بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست در حوزه گاز طبیعی (آخرین قیمت گواهی فروخته شده در بورس انرژی به ازای هر مترمکعب ۱۷۰ هزار ریال )
- تدوین سند رگولاتوری و مقدمه سازی آغاز فعالیت شرکت های کارور در مدیریت مصرف و فروش گاز طبیعی با اخذ گواهی سپرده کالایی از طریق بازار بورس انرژی بر اساس آیین نامه مصوب هیات وزیران
- صدور گواهی صرفه جویی گاز طبیعی برای تادیه دیون سرمایه گذاران در قالب( ماده ۱۲) رفع موانع تولید رقابت پذیر
- آغاز فرایند احداث نیروگاه تجمیعی خورشیدی ۱۲۰ مگاواتی با هدف اجرای تکالیف قانونی تمامی شرکت های زیرمجموعه شرکت ملی گاز ایران
- اجرای کلان پروژه های شرکت های پالایش گاز در حوزه بهینه سازی (کاهش گازهای مشعل، نصب توربواکسپندر بر واحد تولید بخار برای تولید بخار LP از بخار HP ، پیشبرد طرح بازیافت حرارتی از توربوکمپرسورها، احداث نیروگاه های خورشیدی مربوط به ساختمان های اداری)
- اجرای کلان پروژه های شرکت انتقال گاز ایران در حوزه بهینه سازی که بر این اساس، در بخش بهینه سازی در اجرای کلان پروژه های این شرکت، مواردی از جمله برنامه ریزی برای اجرای طرح بازیافت حرارتی از توربوکمپرسورها با هدف تولید برق، پروژه کاهش حجم گازهای تخلیه (استفاده از کمپرسور پرتابل)،کاهش نشتی از تاسیسات شبکه انتقال گاز، نوسازی تجهیزات فرسوده شبکه انتقال گاز و احداث نیروگاه های خورشیدی مربوط به ساختمان های اداری در دستور کار قرار گرفته است .
- در بخش اجرای کلان پروژه های شرکت های گاز استانی در حوزه بهینه سازی نیز تامین و جایگزینی حدود ۶٫۵ میلیون اتصال قبل از رگولاتور (اتصالات مفصلی)، نصب کنتور کوانتومیتر در مسیر هیتر ایستگاه های تقلیل فشار گاز ،برنامه ریزی برای نصب توربو اکسپندر در ایستگاه های تقلیل فشار با همکاری بخش خصوصی و احداث نیروگاه های خورشیدی مربوط به ساختمان های اداری در دستور کار قرار گرفته است.
اقدام های انجام شده در جنگ 12 روزه
در جنگ تحمیلی 12 روزه رژیم کودک کش صهیون، کارکنان بخش های ستادی و عملیاتی شرکت ملی گاز ایران با آمادگی 100 درصدی اقدام های لازم را برای تداوم فرایند تولید، انتقال و توزیع مطلوب گاز در بخش های مختلف مصرف بویژه خانگی انجام دادند.
پیش بینی و اجرای برنامه های ایمن سازی اضطراری، جایگزینی خدمت و محصول از دست رفته، ارتقای قابلیت برگشت پذیری و تعمیرات بعد از حادثه، همچنین ارتقای مصونیت و تاب آوری و آمادگی در برابر تهدیدات، از دیگر مواردی است که در جنگ تحمیلی 12 روزه در دستور کار قرار گرفت.
در پی حملات صورت گرفته به برخی از تاسیسات پالایش و انتقال گاز، اقدام های عاجلی انجام و تلاش شد تا ضمن پیشگیری از تشدید حادثه، هیچ مشکلی در حوزه های پالایش، انتقال و تامین گاز مشترکان در سراسر کشور ایجاد نشود، افزون بر این، تاسیسات حادثه دیده نیز در اسرع وقت در مدار استفاده قرار گرفتند.