شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران در مسیر تحقق برنامه هفتم توسعه قرار دارد
تور پایش برای صید قاچاق
مشعل یکی از موضوع های مهم کشور که تا امروز برای رفع و به صفر رساندن آن تلاش زیادی صورت گرفته اما همچنان با میزانی ادامه دارد، قاچاق سوخت است. قاچاق فراورده های نفتی از جمله مواردی است که طبق اعلام مراجع رسمی، به شکلی محدود انجام می شود؛ همین شرایط باعث شده است تا دولت ها طرح های مقابله ای با قاچاق را در ابعاد مختلف اجرا کنند. آن طور که مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور اعلام کرده است: در قانون برنامه هفتم توسعه، تعهدهای محکمی برای مقابله با قاچاق سوخت در نظر گرفته شده و وزارت نفت و برخی دیگر از دستگاه های اجرایی، مکلف به اجرای آن هستند. پویا معارفی، مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور درباره این تعهدها و برنامه ریزی جدیدی که وزارت نفت در دولت چهاردهم برای مقابله با این موضوع در نظر گرفته است، توضیحاتی به خبرنگار مشعل ارائه کرده است که در ادامه مشروح آن را می خوانید.
قاچاق یکی زشت ترین پدیده ها و در عین حال از جذاب ترین بازارهای دلالی است که شماری سوداگر به انجام آن مبادرت و آسیب جدی را متوجه اقتصاد کشورها می کنند. متاسفانه این پدیده زشت در ایران نیز به صورت مختلف خود را نشان می دهد که قاچاق سوخت از آن جمله است. اهمیت این موضوع تا آنجاست که در همه دولت ها برای مقابله با پدیده آسیب رسان قاچاق سوخت تلاش شده است تا با به کارگیری راهکارهایی بازدارنده، تا حد امکان از وقوع آن جلوگیری شود. در دولت چهاردهم نیز این مهم با اجرای طرح هایی مورد توجه قرار گرفته که طرح پایش لحظه ای از آن جمله است.
تکلیف وزارت نفت در ماده 44 برنامه هفتم توسعه
پویا معارفی، مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور با بیان اینکه پیگیری ها برای اجرای طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند از یک ماده قانونی در برنامه ۵ ساله هفتم توسعه و پیشرفت جمهوری اسلامی ایران آغاز شده است، گفت: ماده ۴۴ این قانون ،وزارت نفت را موظف به نصب سیستم های میترینگ جرمی و ایجاد سامانه مدیریت هوشمند انرژی از زنجیره تولید نفت خام، گاز و فراورده های نفتی و پتروشیمی کشور کرده است.
وی با اعلام اینکه این قانون باید در چهار شرکت اصلی وزارت نفت دنبال شود و در قالب این برنامه می بایست تا پایان سال دوم برنامه هفتم توسعه یعنی 1404 بخش عمده این عملیات انجام شود، افزود: این تعهد قانونی ما را به سمت اجرای طرحی یکپارچه در سطح شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران برد که شامل تمام سیستم های میترینگ از نفت خام تحویلی به پالایشگاه نفت، فراورده های تولیدی و همه بخش های ارائه فراورده در زنجیره انتقال، مابین خطوط لوله و مخابرات و انبارهای اصلی و فرعی شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران، حتی در بخش توزیع و جایگاه های سوخت یا مصرف کننده های عمده و نیمه عمده از طریق خط یا تانکرهای جاده پیما و ... می شود.
معارفی با تاکید بر اینکه این برنامه ریزی همه بخش های مربوط به حفاظت خطوط لوله و مجموعه شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران را هم در بر می گیرد، گفت: طبق این برنامه ریزی قرار است در اقدامی یکپارچه و سریع ۱۴ هزار کیلومتر خط مواصلاتی شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران به سیستم های نشت یاب اتوماتیک و سامانه های هوشمند نیز به مانیتورینگ سنتر یا همان مرکز پایش مجهز شوند.
مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور با اعلام اینکه سامانه های جدید شامل فیبر نوری دفنی در کریدورهای 9 هزار و 500 کیلومتری خطوط نفتی خواهد بود، افزود: وجود این فیبرهای نوری به کاهش قاچاق سوخت و حفاظت فیزیکی خطوط انتقال فراورده های نفتی کمک خواهد کرد.
وی با بیان اینکه برای اجرای این طرح ۱۸ بسته کاری شامل چهار پروژه اصلی تعریف شده است، افزود: برای اجرای این پروژه، سوابق شرکت های فعال در این حوزه ارزیابی و براساس آن در بهمن ماه گذشته (1403) تفاهمنامه ای میان شرکت های مپنا، ایرانسل و طراحی و ساختمان نفت به عنوان اعضای مشارکت پیمانکاری و شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران به نمایندگی از شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران امضا شد.
معارفی با بیان اینکه تعهد اجرای این پروژه تا پایان برنامه هفتم است و برای اجرای آن ۳۶ ماه زمان در نظر گرفته شده است، گفت: این طرح در برخی نقاط کشور که مستعد قاچاق سوخت یا از نظر زنجیره پایش، دارای اهمیت بیشتری است، با اولویت اجرا خواهد شد.
وی افزود: پس از امضای تفاهمنامه مشترک، نشست های فشرده و کارگروهی خوبی، میان اعضای اجراکننده طرح شروع شده و در حال حاضر قرارداد و تمام پیوست ها، شرح کار و ... آماده است؛ مجوزهای مربوطه نیز اخذ شده تا در اولین فرصت این طرح بزرگ شروع شود.
مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور در تشریح اقدام های اجرا شده مربوط به طرح پایش لحظه ای به خبرنگار مشعل گفت: مهندسی پایه سیستم های میترینگ در نقاط اولویت دار شروع شده است و با محوریت نصب سیستم میترینگ روی نیروگاه های متصل به خطوط انتقال، این کار ادامه خواهد یافت. در حال حاضر حدود ۳۰ نیروگاه متصل به خطوط انتقال هستند که باید در اولویت اول باشند، زیرا حجم بالایی از نفت و گاز را منتقل می کنند.
معارفی با تاکید بر اینکه در این طرح، در واقع پایشی بین مسیرهای خروجی شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران و ورودی نیروگاه ها انجام می شود، افزود: در کنار این موارد سیستم های میترینگ صادراتی، وارداتی و مبادلاتی در برخی استان ها از جمله هرمزگان با توجه به شرایط ویژه مرتبط با قاچاق سوخت دارد، با اولویت انجام می شود.
پایش 17 هزار تانکر سوخت جاده پیما
مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور یکی دیگر از اولویت های اجرای این طرح را نصب ردیاب هوشمند و ایجاد سامانه پایش 17 هزار تانکر جاده پیما از انبار تا زمان رسیدن به دست مصرف کننده اعلام و اظهار کرد: اجرای بخش های مختلف این طرح از جمله نصب ردیاب هوشمند و ایجاد سامانه پایش تانکر جاده پیما را به طور زودهنگام و در قالب ظرفیت هایی که از نظر قرارداد قانونی داشتیم، شروع کرده ایم و در حال حاضر 7 هزار و 700 ردیاب موجود است که به زودی ردیاب هایی با جدیدترین فناوری طرح تامین خواهد شد.
معارفی افزود: برای استفاده از این ردیاب ها، به بستر ارتباطی و شبکه های جدا از اینترنت جهانی و شبکه ملی نیاز داریم و در این مسیر از شرکت های همراه اول و ایرانسل و چند شرکت فعال دیگر در این زمینه کمک می گیریم تا جلوی تهدیدها به طور کامل گرفته شود و اجازه ندهیم اقدام مخرب روی این سیستم اجرا شود.
وی با اشاره به اینکه با اجرای این طرح، نظارت هوشمند بر زنجیره تأمین فراورده های نفتی بهبود می یابد و امکان کنترل دقیق تر و جلوگیری از تخلفات در این زمینه فراهم می شود، افزود: سامانه های پایش به طور معمول تحت نظارت سازمان پدافند غیرعامل فعالیت می کنند و گواهینامه های لازم را برای تأمین امنیت برنامه نویسی، بسترهای انتقال داده و زیرساخت های ارتباطی دریافت می کنند. شبکه انتقال اطلاعات نیز به طور کامل از اینترنت جهانی جداست و در بسترهای اختصاصی شبکه ملی یا شبکه های شرکتی اجرا می شود.
وی با تأکید بر اینکه لایه های امنیتی کمک می کنند تا تهدیدهای سایبری به حداقل برسد و هرگونه عملیات خرابکارانه با موفقیت مسدود شود، بیان کرد: تمام مجوزهای مربوط به امنیت اطلاعات را دنبال می کنیم و سامانه های پایش با بالاترین امنیت سایبری ایجاد می شوند.
روش های تازه قاچاق
مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور با بیان اینکه در این طرح همه مرزها و مناطق مستعد قاچاق با جدیدترین فناوری ها و امکانات پایش و میترینگ کنترل خواهد شد، افزود: به عبارتی با مجموعه ای از چند روش و سیستم حفاظتی، همه مسیرهای دسترسی غیرمجاز را مسدود خواهیم کرد که در زنجیره انتقال فراورده های نفتی، تعدی صورت نگیرد، اما نمی توان این مهم را با قطعیت گفت که قاچاق به عدد صفر می رسد، زیرا همیشه روش های تازه ای برای قاچاق وجود دارد و ما نیز با روش های جدیدی با آن مبازره می کنیم و جلوی آن را می گیریم.
معارفی با بیان اینکه جنگ و مبارزه در حوزه قاچاق همیشه ادامه دارد، افزود: با اجرای چنین طرح های پایشی بسیاری از قاچاقچیان ریز و درشت ناامید خواهند شد؛ امیدواریم این طرح در مدت زمان پیش بینی شده اجرا و جلوی بخش زیادی از قاچاق سوخت گرفته شود.
وی با اشاره به مراحل تخصیص اعتبار و مصوبات لازم برای اجرای این طرح گفت: به تصویب چند مجوز نیاز داریم که کار به صورت قانونی ابلاغ و آغاز شود. مدت اجرای طرح از زمان شروع آن، ۳۶ ماه خواهد بود و البته اقدام های پیش دستانه ای در طراحی مهندسی شروع شده است.
وی با بیان اینکه بخش زیادی از تجهیزات مورد نیاز این طرح در داخل تامین می شود، افزود: بیش از ۲۰شرکت مورد تایید وزارت نفت در دامنه ارتباطی ما هستند و تنها در صورتی که تجهیزات مشابه داخلی نداشته باشند، اقدام به تامین از خارج کشور خواهیم کرد. در مورد پکیج دستگاه های میترینگ، تا ۷۰ درصد از توان و محصولات داخلی استفاده می شود.
مجری طرح پایش لحظه ای و مدیریت هوشمند زنجیره تامین فراورده های نفتی کشور با اعلام اینکه همه اقدام های صورت گرفته به اطلاع ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز ریاست جمهوری و کمیته قاچاق فراورده ای نفتی در آن می رسد، افزود: یکی از دغدغه های مهم ستاد مبارزه با قاچاق، موضوع ساماندهی تانکرهای حمل سوخت است تا با اولویت روی آن کار شود. در این مورد همکاری خوبی با نیروی انتظامی و دیگر سازمان ها و وزارتخانه ها وجود دارد و هر کدام، فعالیت های خوبی در این زمینه انجام داده اند، اما باید قبول کرد که شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران به عنوان بخشی که تولید و توزیع را به عهده دارد، اقدام های قابل توجهی در این حوزه انجام داده و از ستاد مبارزه با قاچاق کالاست.
معارفی با تاکید بر اینکه شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران در زنجیره تولید، انتقال و توزیع فراورده های نفتی، مدیریت خوبی دارد، اما در بخش مصرف که ارگان های دیگر دخالت دارند، باید هماهنگی بیشتری صورت گیرد، افزود: این پروژه فارغ از تجهیزات به روز و برخط (آنلاین) برای کنترل و پایش، نیازمند هماهنگی گسترده میان دستگاه های اجرایی است و امیدواریم اثرهای مطلوب آن را در کوتاه مدت شاهد باشیم.