نقش آفرینی صنعت پتروشیمی ایران در تجارت جهانی مرهون نهادینه شدن الزام های اچ اس ای است
نقشه راه برای مدیریت ایمن
لیلامهداد: صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد، در خلق ارزش افزوده و اشتغال زایی نقش آفرین بوده تا جایی که امروز محصولات این صنعت، تامین کننده مواد اولیه صنایع مهم جهان به شمار می رود. این صنعت تا جایی توسعه داشته که حالا ایران یکی از صادرکنندگان عمده محصولات پتروشیمی است. صحبت از ارزآوری صنعت که به میان می آید، این صنعت را باید یکی از ستون های مهم تامین ارز نامید؛ صنعتی که زیرسایه آن صادرات کشور بنا به برآوردهای مالی این حوزه، به بیش از 15میلیارد دلار در سال رسیده و به منبع کلیدی واردات ضروریات و کاهش کسری تجاری بدل شده است. خبر خوش اینکه ایران با ظرفیت 92میلیون تن تولید محصول، حالا یکی از بازیگران مهم در صنعت پتروشیمی منطقه است و بی راه نیست که دستیابی به چنین ارقامی را مرهون اچ اس ای و نهادینه شدن الزام های آن در صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از زنجیره های مهم تلاش در این صنعت بدانیم؛ موضوعی که داوود عمادی، مدیر بهداشت ، ایمنی ، محیط زیست و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران نیز به آن اشاره هایی دارد که در ادامه می خوانید.
طبق آمارهای موجود، تولید سالانه محصولات پتروشیمی در سال 1400 به حدود 67 میلیون تن رسید؛ رقمی که در سال 1403 توانست خود را به حدود 82 میلیون تن برساند. در پنج ماه اول سال1403 ، صادرات پتروشیمی ایران 12.8درصد افزایش یافت و ایران توانست 24.5میلیاردتن محصولات پتروشیمی را صادر کند؛ صادراتی که درآمد 9.8میلیارد دلاری را رقم زد. در همان سال 1403برنامه این بود که 13پروژه به بهره برداری برسد و ظرفیت تولید 35 میلیون تنی شود؛ طرحی که در برنامه بلندمدت قرار است تولیدات پتروشیمی را تا سال 1407 به 200 میلیون تن برساند؛ افزایش ظرفیتی که ایران را به یکی از تولیدکنندگان برجسته جهانی تبدیل خواهد کرد.
عملکرد مطلوب اچ اس ای
داوود عمادی، مدیر بهداشت ، ایمنی ، محیط زیست و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران از فعالیت 8 مجتمع پتروشیمی در سال 1377 می گوید؛ آماری که در سال 1403 به حدود 80 شرکت تولیدی و 120 طرح فعال رسید. به گفته عمادی، بخش عمده این فعالیت ها از سوی بخش خصوصی اداره می شود. اگرچه مدیر بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران بر این باور است که با وجود خصوصی سازی های انجام شده در مسیر اصل44 قانون اساسی، خوشبختانه واحدهای بهداشت، ایمنی، محیط زیست و پدافند غیرعامل عملکرد مطلوبی را در سال های گذشته رقم زده اند.
لزوم ارتقای واحدهای اچ اس ای در طرح ها
عمادی می گوید که شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران به عنوان شرکت مادر تخصصی و نماینده حاکمیت، سیاست گذاری و راهبری صنعت را عهده دار است. او اظهار می کند: «در این مسیر آماده هرگونه حمایت از هلدینگ ها و شرکت های پتروشیمی هستیم.» مدیر اچ اس ای شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران عنوان می کند: «بخش های مختلف صنعت باید جایگاه، ساختار و اهمیت واحدهای اچ اس ای را در طرح ها و مجتمع های پتروشیمی ارتقا ببخشند. درواقع باید تبیین و توسعه زیرساخت های موردنیاز و نظارت بر رعایت الزام ها و استانداردهای ابلاغ شده موردتوجه قرار بگیرد.»
استقرار 80 درصدی PSM
بنا به گفته های مدیر بهداشت ، ایمنی ، محیط زیست و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، موضوع مدیریت ایمنی فرایند(PSM) در سال 1388 در صنعت پتروشیمی مطرح شد. مدیر اچ اس ای شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران نگاهی می اندازد به گذشته و می گوید: «پس از حادثه ای که در یکی از پتروشیمی های کشور در سال 1395 رخ داد، استقرار سیستم مدیریت ایمنی فرایند در صنعت شتاب گرفت.» او بیان می کند: «12درصد پتروشیمی ها سال 1390 استقرار سیستم مدیریت ایمنی فرایند را آغاز کرده بودند. هرچند سال 1402 این رقم به 45 درصد رسید.» عمادی عنوان می کند: «بر اساس نقشه راه صنعت پتروشیمی، در 5سال آینده در 80 درصد و سال 1412 در تمام مجموعه صنعت پتروشیمی سیستم مدیریت ایمنی فرایند مستقر می شود.» او معتقد است استقرار سیستم مدیریت ایمنی فرایند، نقش بالایی در کاهش حوادث در صنعت دارد. مدیر بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران اظهار می کند:«صنعت پتروشیمی در حال استقرار و پایش اثربخشی سیستم مدیریت ایمنی فرایند در کل صنعت است.» او ادامه می دهد: «وضعیت شرکت هایی که نظام مدیریت ایمنی فرایند را استقرار بخشیده اند، نشان می دهد اگر هرچه زودتر این نظام را در شرکت ها استقرار بخشیم، از بروز حوادث پیشگیری خواهیم کرد.»
سهم 89درصدی پیمانکاران در حوادث
به گفته او در 25 سال گذشته حدود 35 درصد حوادث به دلیل سقوط از ارتفاع بوده و انفجار، آتش سوزی، سوختگی و برق گرفتگی سهم17 درصدی داشتند. عمادی اظهار می کند: «89 درصد حوادث پتروشیمی مربوط به بخش پیمانکاران است و 11 درصد هم سهم کارفرما.» به اعتقاد مدیر بهداشت ، ایمنی ، محیط زیست و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، طبق بررسی ها در سال گذشته علل ریشه ای بروز حوادث در صنعت نفت رعایت نکردن رویه های عملیاتی و نبود نظارت موثر در لایه های سرپرستی است؛ البته او بر این باور است که رعایت نکردن دستورعمل های کاری، نواقص عمده در پروانه های کار، آموزش و ضعف در پیاده سازی یکپارچگی مکانیکی هم از علل ریشه ای حوادث در صنعت هستند.
گامی برای عضویت در کمیته های فنی و بازرگانی
به گفته واحدهای اچ اس ای، صنعت پتروشیمی در برون سپاری پیشرو بوده؛ بنابراین قدمت بالایی در اچ اس ای پیمانکاران دارد و در این عرصه بهتر ظاهر شده است. عمادی بر این باور است که صنعت پتروشیمی با تکیه بر تجربه ها و همین طور به واسطه حجم بالای پروژه ها تا حدودی توانسته است الزام های اچ اس ای را اجرایی کند و حوادث را کاهش دهد. او می گوید: «صنعت پتروشیمی سعی داشته از ابتدای فرایند، الزام های اچ اس ای را نهادینه کند. برداشت ما این است که تدوین اسناد مناقصه باید با دقت بیشتری صورت بگیرد و ارزیابی کیفی و معیارهای اچ اس ای در آنها لحاظ شود تا پروژه های ایمن تری داشته باشیم؛ البته ما عضویت نماینده اچ اس ای در کمیته فنی و بازرگانی و همین طور عضویت در هیات مدیره شرکت ها راآغاز کرده ایم.»
تلاش برای حفظ سلامت کارکنان
مدیر بهداشت ، ایمنی ، محیط زیست و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران بر هدفمند کردن هزینه کردهای بخش مسئولیت های اجتماعی در حوزه سلامت و بهداشت تأکید دارد. بنا به گفته عمادی، تلاش اچ اس ای بر این است که با شناساندن سبک زندگی سالم به اهدافی همچون توجه به مراقبت کارکنان از خانواده ها و خانواده ها از کارکنان، ایجاد تعادل بین زندگی و کار، توجه به سلامت جسم و روان و افزایش آگاهی به موضوع سلامت، دست یابد. او با اشاره به طیف وسیع محصولات تولیدی در صنعت پتروشیمی و فراورده های آن می گوید: «برخی کارکنان در معرض مخاطرات شغلی و بهداشتی قرار دارند و وظیفه و مسئولیت بخش اچ اس ای صنعت پتروشیمی، به ویژه بخش بهداشت، تلاش برای حفظ سلامت کارکنان است.»
هدفمند کردن هزینه کردهای مسئولیت اجتماعی
عمادی از برنامه ریزی و سیاست گذاری کلان در زمینه سلامت کارکنان خبر می دهد و می گوید: «شورای سیاست گذاری بهداشت صنعت پتروشیمی ایران تشکیل شده است.» بنا بر نظر مدیر بهداشت، ایمنی، محیط زیست و پدافند غیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران تعداد قابل توجهی از هزینه کردهای بخش مسئولیت اجتماعی مربوط به حوزه سلامت و بهداشت است. او بیان می کند: «این هزینه کردها را هدفمند کرده ایم.» عمادی معتقد است در ارتباط با پایش سلامت کارکنان، اقدام های مؤثری انجام شده و فارغ التحصیلان رشته های بهداشت در صنعت پتروشیمی به کار گرفته شده اند.