او با ابراز تاسف از پایین بودن راندمان برخی نیروگاه های کشور در حد 20 درصد اظهار کرد: هدررفت انرژی نیز زمینه شبکه انتقال به عنوان حلقه سوم زنجیره تولید تا مصرف،نزدیک به 12 درصد است.
حبیبی حلقه چهارم را مشتمل بر شبکه توزیع برق دزدی های گسترده ماینرها و رمزارزها دانست و گفت: این بخش نیز مشکلات زیادی برای ما ایجاد کرده است.
حلقه پنجم به عنوان آخرین زنجیره تامین انرژی، مصرف کننده است که نماینده سازمان ملی بهره وری ایران اعلام کرد: در این حوزه نیز مشکلات جدی وجود دارد و براساس برآوردی که سازمان ملی بهره وری انرژی انجام داده، سرانه مصرف انرژی در هر مترمربع ساختمان های ایران (برق و گاز) 5 برابر کشورهای با اقلیم مشابه کشور است.
به گفته او، قیمت تمام شده هر کیلووات ساعت برق از سوی دیوان محاسبات کشور 1400 تومان برآورده شده است که اگر قیمت سوخت نیروگاهی را به شکل واقعی در نظر بگیریم، به 7 هزار تومان هم می رسد. این در حالی است که آن را به قیمت 120 تومان به مصرف کننده نهایی می فروشیم و با این رویه، انگیزه ای برای بهینه سازی مصرف(مصرف کننده نهایی)، همچنین سرمایه گذاری بخش خصوصی باقی نمی ماند.
حبیبی ، بر ضرورت تغییر ریل اساسی در این حوزه تاکید و تصریح کرد: دیگر با تغییرات و اقدام های کوچک نمی توان با این وضعیت اورژانسی برخورد کرد.
او از آنچه جنبش بهره وری نامید سخن گفت و افزود: اگر می خواهیم همراهی مصرف کننده را در جنبش بهره وری داشته باشیم، مستلزم آن است که همه ابعاد بهره وری (تولید، انتقال، توزیع و مصرف) درگیر موضوع باشند.
حبیبی در پایان با اشاره به ناموفق بودن اهداف ترسیم شده در برنامه ششم توسعه اظهار امیدواری کرد اگرچه اهداف بهره وری در این برنامه محقق نشد اما امیدواریم با ایجاد جنبش ملی بهره وری و درگیر شدن همه ابعاد آن، شاهد تحقق اهداف در برنامه هفتم توسعه کشور باشیم.
او گفت: امیدواریم به حرمت عرق جبین کارکنان خدوم صنعت نفت در مناطق عملیاتی از سکوی کوروش تا سلمان از بلال تا سروش ابوذر تا نوروز که صادقانه برای این کشور خدمت می کنند، شاهد رفع این مشکلات و شاهد توسعه و رشد بالندگی کشور باشیم.
تعریف بیش از 20 پروژه بهره وری
رفیع پرهیزکار، معاون بهره وری ارزیابی عملکرد و تعالی سازمانی نیز در سخنانی با اشاره به اینکه بهره وری در صنعت نفت، صرف نظر از تکالیف قانونی که بر مبنای نظام نامه ملی بهره وری و آیین نامه انتظام بخشی شرکت های دولتی برای دستگاه ها ابلاغ شده است، سابقه دیرینه تری دارد، گفت: صنعت نفت با توجه به «های تک» بودن که مبتنی بر لایسنس ها و استانداردهای بین المللی فعالیت می کند، مکلف است بسیاری از شاخص های بهره وری را در فرایندهای عملیاتی رعایت کند.
او گفت: در صنعت نفت حدود پنج دوره چرخه مدیریت بهره وری را صرف نظر از الزام ها و استاندارهای قانونی شاهد بوده ایم که با تعریف بیش از 227 پروژه بهره وری که اغلب سرمایه و بر در جهت اصلاح فرایندهای تولید و افزایش تولید و بهره وری انرژی در حوزه عملیات بوده، همراه شده است.
او با بیان اینکه به دلیل محدودیت های روزافزون ناشی از تحریم، به ویژه در دهه اخیر، بر توان داخلی تکیه زده شد، افزود: با توجه به این رویکرد، با محوریت پژوهشگاه صنعت نفت محصولات داخلی سازی، گاه تجاری سازی و فروخته شده و این بیانگر آن است که صنعت نفت بیکار نمانده و به هیچ عنوان متوقف نشده است.
پرهیزکار در بخش دیگری از سخنان خود این موضوع مهم را یادآور شد که وزارت نفت صرفا دغدغه تولید و عرضه را ندارد و در حوزه مصرف نیز نقش داشته و منتج به بهره وری بیشتر نهادهایی همچون وزارت نیرو شده است؛ از جمله این موارد می توان به تامین اعتبار بخشی از دوگانه سوز کردن خودروها از سوی این وزارتخانه اشاره کرد.
او در ادامه با ارائه آماری از میزان مصرف انرژی در بخش های مختلف کشور، سهم بخش خانگی و تجاری را از کل مصرف انرژی کشور حدود 33 درصد، بخش صنعت 31 درصد، حمل ونقل 24 درصد، کشاورزی 7درصد و سایر بخش ها را 5 درصد اعلام و اظهار کرد: میزان هدررفت مصرف انرژی براساس نرم جهانی(آخرین گزارش سال 2023) در بخش خانگی و تجاری حدود 40 درصد ( در بخش ساختمان، سالانه معادل 20 میلیارد دلار)، بخش صنعت 2 تا سه برابر میانگین جهانی، حمل ونقل 24 درصد است. مطابق این آمار، سرانه مصرف بنزین در ایران 500 تا 550 لیتر به ازای هر نفر در سال است؛ در حالی که میانگین جهانی، 150 لیتر تا 200 لیتر است . بنا بر آمارها، میزان مصرف بنزین در ایران 2 و نیم تا 3 برابر مصرف این فراورده در دنیاست و این میزان عمدتا معطوف به کیفیت خودروهای داخلی است.
به گفته او، در بخش کشاورزی نیز در حالی 3 تا 5 درصد از سبد انرژی دنیا به این بخش تخصیص داده شده که این عدد در ایران 7 درصد است. پرهیزکار همچنین میزان مصرف گاز طبیعی در ایران را بیش از 4 برابر میانگین دنیا ذکر کرد و گفت: در حالی سرانه مصرف در ایران 2500 تا 3 هزار مترمکعب به ازای هر نفر در سال است که این عدد در دنیا 500 به 800 مترمکعب می رسد، همچنین مصرف بخش برق سالانه به 3500 تا 4 هزار کیلووات ساعت به ازای هر نفر می رسد؛ در حالی که میانگین جهانی آن، 2500 تا 3 هزار کیلووات ساعت است.
او با ارائه این آمار شاخص شدت مصرف انرژی را نامناسب و حدود 2 و نیم برابر میانگین جهانی اعلام کرد. به گفته او، میانگین بهره وری 50 ساله کشور 2 دهم درصد است که این عدد قابل تامل است.پرهیزکار افزود: تداوم این روند، به ورشکستگی کامل در حوزه انرژی منجر خواهد شد و آنچه به عنوان ذخایر و مخازن هیدروکربوری برای ما مزیت ملی و ثروت خدادادی است، به بزرگ ترین نقمت تبدیل خواهد شد.
به باور او، یک اقدام فناورانه کوچک در حوزه مصرف می تواند برای کشور کمک کننده و مفید باشد تا ناترازی را به تراز مثبت در سمت تولید تبدیل کند.
اقدام های مهم در مسیر بهبود مصرف بنزین و گازوییل
آرش عرب، دستیار مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران در نشست مرتبط با ناترازی انرژی در سمت تقاضای مصرف در سخنانی با برشمردن اقدام های اولویت دار مدیریت مصرف در این حوزه با ارائه نمودار مصرف و تولید بنزین از سال 1357 تا 1403 گفت: در تمام ادوار غیر از سه سال 1399 تا 1401 ناشی از پاندومی کرونا شاهد ناترازی مصرف بودیم.
او ناترازی تولید و مصرف بنزین در کشور طی سال 1403 را بیش از 17 میلیون لیتر در روز اعلام کرد و افزود: وجود ناترازی و آثار ملموس آن باعث می شود فشار برای تامین سوخت مقدم بر مباحث دیگر باشد.
عرب با اشاره به وجود 10 پالایشگاه فعال در کشور، میزان مصرف روزانه کنونی بنزین را 134 میلیون لیتر اعلام کرد و گفت: این میزان مصرف، در شرایط کنونی که هنوز سفرهای تابستانی آغاز نشده است، در حد بالایی قرار دارد.
نماینده شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، دلایل عمده افزایش مصرف بنزین را پایین بودن قیمت بنزین، بهینه سازی نشدن بخش های مختلف مصرف، ورود سالانه حداقل یک و نیم میلیون خودروی جدید و کندی خروج خودروهای فرسوده از چرخه حمل ونقل، بازدارنده نبودن قیمت بنزین و کاهش استقبال عمومی از خودروهای دوگانه سوز، اجرایی نشدن مناسب سیاست های تشویقی و بازدارنده برای مصرف کنندگان، همچنین بروز مشکلات در تامین تسهیلات مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاران به منظور اجرای پروژه های بهینه سازی از سوی بانک ها و صندوق توسعه و نبود مدل های سرمایه گذاری جذاب برای بنگاه ها و مردم در زمینه بهینه سازی مصرف بنزین برشمرد.
او همچنین در بخش دیگری از سخنان خود به روند افزایشی مصرف نفت گاز در کشور و ناترازی شدید آن طی سه سال اخیر اشاره کرد و دلایل این افزایش مصرف را پایین بودن قیمت فروش داخلی نفت گاز و وجود انگیزه بالای قاچاق، بهینه سازی نشدن بخش های مختلف مصرف، پایین بودن راندمان صنعت نیروگاهی، فرسوده بودن ناوگان حمل ونقل دیزلی، افزایش مصرف نفت گاز ناشی از ناترازی در بخش گاز مصرفی نیروگاهی و اجرایی نشدن سامانه هاب، احصای عملکرد واقعی ناوگان حمل ونقل دیزلی بار و مسافر درون و برون شهری توسط وزارت راه و توجه نکردن سازمان های متولی مصرف کنندگان سوخت بخش غیرحمل ونقل (جهاد کشاورزی، صمت، راه و شهرسازی و...) در بررسی تقاضای مصرف کنندگان از نظر میزان عملکرد و تعیین سهمیه مازاد بر نیاز وقعی اعلام کرد.
او در بیان پیامدهای ناشی از ناترازی و ضرورت مدیریت مصرف نیز گفت: واردات بنزین و نفت گاز، کاهش درآمد شرکت های پتروشیمی و پالایشی به دلیل جذب ریفرمیت و نفتا برای تولید بنزین را از سویی و کاهش درآمدهای نفتی ناشی از تهاتر، نبود زمان و سرمایه کافی برای ارتقای توان پالایشی کشور(به ازای افزایش 10 میلیون لیتر در روز تولید بنزین نیاز به حدود 3 سال زمان و 3 میلیارد دلار سرمایه از سوی دیگر، پیامدهای ناشی از ناترازی برشمرد.
عرب مجموعه راهبردها برای مقابله با ناترازی فرآورده های کشور را نگهداشت و افزایش تولید، مدیریت مصرف سوخت، نوسازی و توسعه زیرساخت های ذخیره سازی، اندازه گیری و انتقال، اصلاح حکمرانی و روابط مالی صنعت پالایش تحقیق و توسعه مبتنی بر فناوری و نوآوری و مدیریت کارآمد سرمایه های انسانی اعلام کرد.
پنل های تخصصی
در ادامه نشست ناترازی انرژی در سمت تقاضا و مصرف، پنل های تخصصی نیز با حضور نمایندگان وزارتخانه های نفت، نیرو، صمت، راه و شهرسازی و سازمان ملی بهره وری برگزار و در آنها به مواردی همچون فرهنگ مصرف، قاچاق سوخت، ناکارایی مصرف خانگی، ناکارایی وسایل حمل ونقل، ناکارایی صنایع انرژی بر عمده(شامل نیروگاه ها) به جزییات پرداخته شد.