آنچه از دل نشست ناترازی انرژی در سمت تقاضا و مصرف بیرون آمد
بهره وری در مسیر بالندگی
مشعل با در نظر گرفتن مقوله بهره وری در ساده ترین تعریف آن یعنی استفاده مطلوب، بهینه و موثر از امکانات، ظرفیت ها، سرمایه ها، منابع و فرصت ها در جهت رشد و شکوفایی یک سازمان یا جامعه انسانی، وزارت نفت نه تنها اهتمام خود را به حرکت در این مسیر قرار داده تا در حوزه تولید پاسخگوی زنجیره مصرف باشد، بلکه در سطحی کلان تر در سمت تقاضا نیز ظاهر شده است.
با این حال، ناترازی انرژی وظیفه و مسئولیت این مجموعه عظیم را به ویژه در سال های اخیر دوچندان کرده تا آنچه نیاز ناتمام غول مصرف است، تامین کند و به حل معضل ناترازی بپردازد.
اگر برنامه ششم توسعه را ملاک ارزیابی در حوزه بهره وری قرار دهیم، عملکردها در تحقق این برنامه که عمر آن پایان یافته، بیانگر محقق نشدن انتظارها در این حوزه و این موضوعی است که نماینده سازمان ملی بهره وری در نشست «ناترازی انرژی در سمت تقاضا و مصرف» به آن اشاره کرد.
این نشست هفته گذشته در پژوهشگاه صنعت نفت برگزار شد و در آن آمارهایی نگران کننده درباره زنجیره تولید تا مصرف انرژی ارائه شد. حاضران این نشست متشکل از نمایندگان وزارت نفت به عنوان میزبان و سازمان بهره وری، وزارتخانه های نیرو، راه و شهرسازی و صمت، بر بهبود عملکردها به منظور حفظ سرمایه های کشور و جلوگیری از تشدید بحران ناترازی تاکید کردند.
آنچه از دل این نشست تخصصی برآمد، ایجاد جنبشی بود با عنوان بهره وری شاید نجات دهنده کشور از بحرانی باشد که هر فصل براساس تقاضای یکی از انواع انرژی مورد نیاز مصرف کننده عیان می شود. توفیق در خروجی این جنبش زمانی حاصل می شود که تمام عوامل شکل دهنده زنجیره تولید تا مصرف به مقوله مهم بهره وری پایبند باشند تا نابهره وری ها را سامان دهند، در غیر این صورت نمی توان امیدی به بهبود داشت.
تلاش نفت برای ارتقای بهره وری
اسماعیل حبیبی، مشاور رئیس سازمان ملی بهره وری ایران در نشست «ناترازی در سمت تقاضا و مصرف»، برگزاری چنین نشستی را ناشی از دغدغه مندی، اهتمام و عزم جدی وزارت نفت برای ارتقای بهره وری دانست و این اقدام را قابل تقدیر خواند.
او با ترسیم تصویری کلی از وضعیت بهره وری در کشور از حلقه های دومینوی نابهره وری سخن گفت و اظهار کرد: متاسفانه در حوزه انرژی کشور با دومینوی نابهره وری مواجه هستیم؛ که این موضوع در طول زنجیره تامین انرژی در کشور(تولید، انتقال، توزیع و مصرف) به شکل جدی مشاهده می شود و این نا بهره وری ها را تشدید می کند؛ بنا بر ادبیات تحلیل سیستم های پویا، با سیکل معیوب خود تقویت کننده مواجه هستیم. حبیبی با اشاره به مصادیق نابهره وری در مرحله تولید انرژی(بخش بالادست صنعت نفت) به حوزه های ضریب بازیافت، گازهای مشعل و برداشت از میادین مشترک اشاره و تصریح کرد:یکی از شاخص های مهم نابهره وری در تولید، ضریب بازیافت چاه های نفت است که میانگین جهانی آن در دنیا 35 درصد است؛ این شاخص در ایران با شاخص جهانی فاصله دارد و باید در جهت کاهش هرچه بیشتر آن تلاش شود.مطابق برنامه هفتم توسعه، این ضریب بازیافت گازهای مشعل باید یک درصد ارتقا یابد.
حبیبی دومین شاخص بهره وری در حلقه تولید را جمع آوری گازهای همراه عنوان و اظهار کرد: خوشبختانه طی سال های اخیر اقدام های مناسبی در این زمینه انجام شده است و مطابق برنامه هفتم توسعه سالانه 16 میلیارد مترمکعب گازهمراه جمع آوری خواهد شد.
سومین شاخص در حلقه تولید از سوی مشاور رئیس سازمان ملی بهره وری ایران، میزان رقابت با کشورهای همسایه و میادین مشترک ذکر و عنوان شد در این حوزه باید تلاش بیشتری صورت گیرد.
حبیبی ملاک عملکرد وزارت نفت در حوزه بهره وری را شاخص های یاد شده خواند و گفت: ارتقای این شاخص ها به معنای حرکت درست در این مسیر است و انتظار می رود وزارت نفت برنامه های خود را بر اساس تاثیرگذاری این سه شاخص تدوین کند.
این مقام سازمان ملی بهره وری ایران در ادامه توضیحات خود به موضوع نیروگاه ها پرداخت و در حالی میانگین راندمان آنها را زیر 40 درصد اعلام کرد که این راندمان طبق گزارش او در نیروگاه های نسل جدید دنیا 55 تا 60 درصد است.