مسئول پروژه ال ان جی پژوهشگاه صنعت نفت از برنامه ریزی برای خودکفایی می گوید
تغییردهندگان بازی
لیلا مهداد: از دانش آموختگان مقطع دکترای مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر و یکی از زنان توانمند شاغل در پژوهشگاه صنعت نفت؛ امروز راوی داستانش برای «مشعل» است. «لاله شیرازی» در دوران تحصیلات دانشگاهی، کار آزمایشگاهی انجام داده و در مقطع دکترا، در زمینه فرایند کاتالیستی تبدیل الفین های سبک به هیدروکربن های مایع در محدوده بنزین و دیزل تحقیق کرده است: «با توجه به نیاز دنیا به تولید سوخت، این فرایند یکی از موضوعات به روز و تاثیرگذار در صنعت است.» تحصیلات دانشگاهی که به پایان رسید، «شیرازی» آماده شد برای تجربه فضای کار. او ابتدا سه سال به عنوان مهندس فرایند در شرکت مهندسی مشاور، فعالیت های مهندسی انجام داد. روزشمار روزگار به سال 1382 که رسید از طریق جذب نخبگان وارد صنعت نفت شد. او از همان زمان تا همین لحظه در پژوهشگاه صنعت نفت مشغول به كار است و در حال حاضر سمت مسئول پروژه ال ان جی را به عهده دارد. «لاله» با نام طایفه «شیرازی» هم کار آزمایشگاهی را جذاب یافته، هم فعالیت در عرصه مهندسی را: «هم کار آزمایشگاهی جذاب است و هم فعالیت در عرصه مهندسی. با این وجود بیشتر دوره کاری ام مربوط به پروژه های مهندسی است.»
فعالیت های علمی و تحقیقاتی، جذاب و دلنشین هستند
بانوی تلاشگر پژوهشگاه صنعت نفت، مسئولیتی هم در دانشگاه نفت به عهده گرفته و در قامت یکی از اعضای هیات علمی وزارت علوم نقش آفرینی می کند. او که استادیار پژوهشی پایه 17 است، در عرصه علم آموزی به دانشجویان فعالیت می کند: «بعد از دوره تحصیلم، راهنمایی تعدادی پروژه دانشجویی را عهده دار بودم. انجام کارهای علمی، تحقیقاتی و تهیه مقاله، جذابیت های خاص خودش را برایم دارد. در واقع برایم دلنشین و یادآور روزهای خوش تحصیل و اشتیاق آموختن است.»
اهمیت تبدیل متانول در صنعت
آدمی به وقت بزرگسالی، عهده دار نقش هایی می شود تا در عرصه اجتماعی در حد توانش بدرخشد و نیروی محرک یکی از چرخ دنده های جامعه اش باشد. «شیرازی» در پروژه های تاثیرگذار پژوهشکده گاز نیز حضور فعالی داشته: «طی این مدت مسئولیت طرح تبدیل متانول به الفین های سبک و هیدروکربن های سنگین را به عهده داشتم. این طرح از سوی مدیریت پژوهش و فناوری شركت ملی نفت ایران به پژوهشگاه صنعت نفت واگذار شده بود.» بنابر گفته های مهندسی از دنیای شیمی و نفت، متانول در کشور به میزان بالایی تولید می شود، بنابراین تبدیل آن به محصولات با ارزش افزوده بالاتر، اهمیت زیادی دارد.
مدیریت زمان حرف اول را می زند
در میانه کارنامه کاری «شیرازی»، پروژه های متعددی به چشم می خورد. پروژه هایی که گاهی در قامت مسئول ظاهر شده یا تحت عنوان همکار مشارکت داشته است. پروژه هایی همچون تبدیل گاز به محصولات باارزش در فرایند جی تی ال (سنتز فیشر– تروپش) که در آن گاز سنتز به مجموعه ای از هیدروکربن های سنگین در محدوده بنزین و گازوئیل تبدیل می شود یا پروژه تصفیه گاز ترش با حلال آمین و پروژه تولید هیدروژن در پالایشگاه های مختلف نفتی و ... البته گاهی اوقات هم «شیرازی» در چند پروژه همزمان حضور داشته: «هر پروژه اهمیت خودش را دارد، بنابراین برای اینکه همه کارها با کیفیت مناسب به سرانجام برسند، مدیریت زمان حرف اول را می زند.»
ال ان جی؛ روشی جایگزین برای انتقال گاز با خط لوله
«شیرازی» حدود 10 سالی است در طرح تولید گاز طبیعی مایع شده یا ال ان جی با حمایت مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی گاز ایران در کنار همکارانش فعالیت می کند. ال ان جی مایعی است بی بو، شفاف و غیررسمی که با تبرید و میعان گاز طبیعی در دمای 160- درجه سانتی گراد، در فشار حدود اتمسفریک تولید شده و با کاهش حجم 600 برابری یک روش اقتصادی مناسب برای انتقال و ذخیره سازی گاز طبیعی است. بنابه گفته های «شیرازی» با توجه به مشکلات انتقال گاز از طریق خط لوله در مسافت های طولانی و سخت گذر و هزینه سرمایه گذاری بالای آن، ال ان جی به عنوان روشی جایگزین برای انتقال گاز مطرح است: «آسیا بزرگ ترین واردکننده ال ان جی در جهان است. کشورهایی نظیر ژاپن، چین و کره جنوبی نقش اصلی را در این بین ایفا می کنند.»
راهکاری برای عبور از ناترازی گاز
«شیرازی» دغدغه مند است؛ دغدغه هایی از جنس کار. گویی حس زنانه و مادرانه اش، چاشنی کارهای تخصصی اش شده تا همه چیز در کمال دقت و ظرافت پیش برود. او از دغدغه سال های اخیر می گوید. دغدغه ناترازی و محدودیت گازرسانی در فصول سرد سال که به کاهش تولید محصول و ایجاد عدم النفع در صنایع مختلف منجر شده است؛ هرچند ال ان جی به عنوان یک راهکار برای برطرف کردن این دغدغه ها مطرح است.
همکاری پژوهشگاه صنعت نفت و صنایع
مسئول پروژه ال ان جی از ناترازی گاز می گوید؛ مشکلی که این روزها کشور با آن مواجه است: «برای رفع آن می توان در تابستان و ماه هایی که گاز کمتری مصرف می شود، گاز را به مایع تبدیل و در مخازن ذخیره کرد تادر فصول سرد سال، مجدد آن را تبدیل به گاز کرده و در صنعت از آن بهره برد.» «شیرازی» با بیان اینکه هم اکنون، حدود 300 واحد اوج سایی ال ان جی در کشورهای مختلف (بخصوص در آمریکا و ژاپن) فعالیت می کنند، از علم و تجربه اندوخته شده در این زمینه طی سال ها کار در پژوهشکده گاز می گوید: «طی سال ها علم آموزی و تجربه اندوزی در پژوهشکده گاز، شرکت های مختلف پتروشیمی و فولاد برای مساعدت گرفتن و گذر از این دوران، متقاضی انجام پروژه در زمینه ال ان جی از سوی پژوهشگاه شده اند.» متقاضیانی که تعداد آنها رو به افزایش است.
به امید اجرایی شدن واحد ال ان جی در کشور
بنابه گفته «شیرازی» هم اکنون، پژوهشگاه صنعت نفت به عنوان بازوی دانشی و فناوری، کنار شرکت آهن و فولاد ارفع در منطقه اردکان یزد در حال اجرایی کردن اولین طرح تولید و ذخیره سازی ال ان جی به منظور اوج سایی مصرف گاز است: «در صنعت فولاد، عدم النفع ناشی از قطعی گاز در فصول سرد سال قابل توجه است، بنابراین اجرایی شدن این پروژه با توجه به حجم سرمایه گذاری موردنیاز طرح، توجیه پذیر است.» «شیرازی» مسئول این پروژه در پژوهشگاه، با همراهی تیمی دلسوز و تحت حمایت روسای پژوهشگاه آستین همت بالا زده اند برای به ثمر نشستن این پروژه. او خبرهای خوشی درباره این طرح دارد، شامل تکمیل فاز طراحی، تهیه مدارک مهندسی و اجرای فونداسیون مخازن ال ان جی: «آرزو می کنم شاهد اجرایی شدن یک واحد ال ان جی در کشور باشیم.» این زن از دنیای فرمول های شیمی بر این باور است که در محیط کار، جنسیت باید کنار زده شود و تنها مبنای ارزیابی ، توانمندی ها باشد: «افراد باید در محیط کار بدون در نظر گرفتن جنسیت وتنهابراساس توانمندی هایشان ارزیابی شوند. بسیاری از زنان در محیط دانشگاه موفق تر از محیط های کاری ظاهر شده اند. درواقع اغلب زنان با رتبه های برتر فارغ التحصیل می شوند؛ زیرا ارزیابی افراد در محیط های دانشگاهی تنها براساس توانایی و نه جنسیت آنها صورت می گیرد.»