1404؛ پروژه های جدید افتتاح می شوند
پیشروی صنعت پتروشیمی در میانه تغییرات داخلی و خارجی
مشعل| صنعت پتروشیمی ایران در سال 1403 با تحولات زیادی مواجه بود؛ تغییر و تحولات داخلی و خارجی که هر کدام اثراتی کوتاه و بلند مدت بر اقتصاد ایران و صنعت پتروشیمی داشتند. از شهادت رئیس جمهور دولت سیزدهم و شروع به کار دولت چهاردهم و تغییراتی که در سطح مدیریت مجموعه های پتروشیمی ایجاد کرد تا نوسانات قیمت ارز؛ البته این تحولات داخلی بود. بازگشت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در میان تحولات خارجی نیز سهمی قابل توجه در این رخدادها داشت. صنعت پتروشیمی اما در میانه این رویدادهای کوچک و بزرگ، روند تولید، توسعه و تامین نیاز داخلی و حضور در بازارهای جهانی را حفظ کرد.
امروزه ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی در کشور، به بیش از 96 میلیون لیتر و تولید نیز به بیش از 74 میلیون تن رسیده است. هم اکنون بیش از 72 مجتمع پتروشیمی در این صنعت پیشرو فعال هستند و حدود30 پروژه جدید دیگری نیز در دستور کار قرار دارد، به طوری که با این برنامه ریزی، ظرفیت تولید این صنعت تا پایان سال 1404 به بیش از130 میلیون تن خواهد رسید.
روند تولید و توسعه
تولید و توسعه شرکت های پتروشیمی در نیمه اول و دوم سال 1403 که در دوره 2 دولت انجام شد، تفاوت چندانی نداشت و روند همیشگی خود را طی کرد. میزان تولید محصولات پتروشیمی از 57 میلیون تن در 9 ماه سال 1402 با 3.5 درصد رشد به 59 میلیون تن در9 ماه (1403) افزایش یافت. همچنین صادرات محصولات پتروشیمی از 22.4 میلیون تن در 9 ماه سال 1402 با 6.7 درصد رشد به 23.9 میلیون تن در 9 ماه 1403 رسید.
تعیین تکلیف شدن پروژه ها
در سالی که گذشت، برخی پروژه ها تعیین تکلیف شدند و شاهد شروع به کار و راه اندازی برخی دیگر از طرح ها در صنعت پتروشیمی بودیم. از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم تاکنون، پروژه هایی اجرایی و به بهره برداری رسیده اند. «تکمیل طرح های زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی به منظور ارتقای تاب آوری زنجیره ارزش این صنعت در پایین دست» و «رونمایی از سند هوش مصنوعی در صنعت پتروشیمی» از جمله پروژه های پیگیری شده در این مدت بوده اند. در این سند، کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت پتروشیمی طی ۱۴ محور اصلی، شناسایی و بیش از ۳۰ پروژه نیز در نسخه اولیه آن پیش بینی شده است.
پروژه هایی همچون تولید اتیلن اکساید مارون، ایزوپروپیل الکل پتروشیمی آرمان سپاهان، پلی پروپیلن ارغوان گستر ایلام و متانول آپادانا خلیج فارس،ABS پاد جم، فاز دوم پتروشیمی هنگام، صدف عسلویه، هایکو پتروشیمی کارون و پلی آلومینیوم کلراید پتروشیمی ارومیه، پروژه هایی هستند که در مراحل پایانی عملیات اجرایی قرار دارند و آن طورکه پیداست، بهره برداری رسمی از آنها با حضور رئیس جمهور و مدیران ارشد، سهم سال 1404 خواهد بود.
تفاهم نامه ها در انتظار امضای بالادست
یکی از موضوع های در دست پیگیری صنعت پتروشیمی طی سال 1403 ، قراردادهای بالادستی با شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران بود. تعدادی از هلدینگ های بزرگ پتروشیمی از 2 سال قبل، تفاهم نامه هایی را برای تامین خوراک و خاموشی مشعل های میادین نفت و گاز امضا کردند؛ اما هنوز به مرحله قرارداد نرسیده اند. تفاهم اولیه با هلدینگ های پتروشیمی به منظور اجرای یک طرح پالایشی 150 هزار بشکه ای با هدف تأمین خوراک مایع شرکت های پتروشیمی وابسته به میدان پارس جنوبی، یکی از این موارد است که در سال 1403 امضا شد و پتروشیمی ها در انتظار رسیدن این طرح به مرحله اجرا هستند.
عملکرد موفق در خاموش کردن گازهای مشعل
موضوع جمع آوری گازهای مشعل در منطقه غرب کارون، از 2 سال گذشته با مشارکت چند شرکت پتروشیمی شروع شده و درحال حاضر پروژه خاموش کردن گازهای مشعل با 25 طرح و با حضور 19پیمانکار در چهار استان کشور در دست اجراست که تقریبا 71 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. در سال 1403 حدود 9 پروژه به ظرفیت 180 میلیون فوت مکعب و به ارزش حدود 400 میلیون دلار از مجموع 25 پروژه خاموشی مشعل و پروژه های مرتبط، اجرا شده و به بهره برداری رسید. بخشی از این پروژه های مهم که به شرکت پالایشگاه بید بلند خلیج فارس سپرده شده، بهمن امسال در 2 منطقه گچساران و رگ سفید به بهره برداری رسید و در نتیجه اجرای مجموعه ای از پروژه های مرتبط با هم، 14 مشعل با ظرفیت روزانه 150 میلیون فوت مکعب، پس از چند دهه سوختن، خاموش شد.
صادرات محصول در مرز 13 میلیارد دلار
صنعت پتروشیمی از سال ها پیش تاکنون، در میانه تحریم های همه جانبه و مستقیم، سهم قابل توجهی در تامین ارز کشور داشته است. این درآمد ارزی در سال 1403 با وجود محدودیت ها و تحولات، رشد داشته و بر اساس آمار رسمی اعلام شده از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی، میزان کل فروش خالص محصولات پتروشیمی از 31.7 میلیون تن در 9 ماه سال 1402 با 4.7 درصد رشد به 33.2 میلیون تن در 9 ماه سال 1403 افزایش یافته، همچنین میزان فروش ارز در سامانه نیما از 7.52 میلیارد دلار در 9 ماه سال 1402 به 7.65 میلیارد دلار در9 ماه سال 1403رسیده است.
حسن عباس زاده، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران چندی قبل اعلام کرد که مقدار کل صادرات صنعت پتروشیمی در ۱۱ ماه سال 1403 حدود ۱۲ میلیارد دلار بوده است.
وی افزود: ۹ میلیارد و ۱۴۰ میلیون دلار از این عدد به چرخه اقتصادی کشور بازگردانده شده و برآورد ما این است که در اسفند امسال نیز حدود ۸۰۰ میلیون دلار تا یک میلیارد دلار درآمد ارزی صنعت پتروشیمی کشور باشد و مقدار کل صادرات صنعت پتروشیمی در سال ۱۴۰۳ به مرز ۱۳ میلیارد دلار برسد.
کاتالیست های ایرانی در نوبت فروش جهانی
یکی از روندهای مثبت و رو به رشد صنعت پتروشیمی از گذشته تا کنون، همکاری با مجموعه های دانش بنیان و فناور و حرکت در مسیر دستیابی به انواع دانش فنی و به روزرسانی در حوزه های مختلف بوده که یکی از این زمینه های موفق در حوزه فناوری، تولید و تجاری سازی انواع کاتالیست پرکاربرد صنعت پتروشیمی است. در سالی که گذشت ( 1403) روند فروش داخلی و صادرات انواع کاتالیست در صنعت پتروشیمی شتاب گرفت.
بنابر اعلام حسن عباس زاده، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، سالانه ۲ میلیارد دلار کالای پتروشیمی از سوی سازندگان داخلی تامین می شود که بخش قابل توجهی از این عدد را انواع کاتالیست تشکیل می دهند. وی تصریح کرد: با توجه به اقدام هایی که طی سا ل های گذشته تاکنون انجام شده، پیش بینی می شود تا یک سال آینده به مرحله خودکفایی در تولید کاتالیست های پرکاربرد پتروشیمی برسیم و بخش بیشتری از کاتالیست های ساخت داخل، در نوبت صادرات به کشورهای همسایه و مشتریان خارجی دیگر مانند روسیه قرار بگیرد.
گام های اثر گذار پتروشیمی در زمینه مسئولیت اجتماعی
اثرگذاری که پتروشیمی ها طی سال های اخیر در حوزه مسئولیت اجتماعی و حفاظت از محیط زیست داشته اند، همچنان ادامه دارد و در سال 1403 هم این اثرگذاری و اقدام ها برای پایداری بیشتر در مناطق عملیاتی، بخصوص عسلویه و ماهشهر ادامه داشته است. در سفر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور به استان خوزستان و سفر سخنگوی دولت به استان بوشهر، موضوع رسیدگی به نیازی های مردم بومی منطقه و ایجاد زیرساخت و امکانات بیشتر مورد تاکید قرار گرفت. موضوع قابل توجه در حوزه مسئولیت اجتماعی شرکت های پتروشیمی این است که این مساله، به یکی از اصلی ترین حوزه های عملکردی این مجموعه تبدیل شده است. در سالی که گذشت، شرکت های مختلف پتروشیمی در ایجاد زیرساخت های شهری، ساخت مدرسه و کمک هزینه های تحصیلی، مشارکت داشته و حتی پیشرو بوده اند.