تداوم تولید با وجود رقابت نابرابر
حسین جباران، مسئول تعمیرات سکوهای ناحیه یک که برای گفت وگو با نفرات روی سکو همراهی ام می کند، در فاصله رسیدن به بخش سالن ابزار دقیق برق می گوید: «بچه ها دل پری دارند، چون کار روی سکو واقعا سخت است؛ با وجود این همه شان روی کارشان تعصب دارند و در شرایطی که تحریم عامل آن بود، مردانه ایستادند».
در محوطه سکو مقابل مان سکوهای گازی قطر در هاله ای از ابر و مه قرار دارند. جباران می گوید: «این تصویر سکوهای قطری همیشه پیش چشم مقابل ماست تا یادمان نرود که باید برای مردم از جان مایه بگذاریم. هرچند در این رقابت نابرابری است؛ اما احساس ضعف نمی کنیم و سعی می کنیم با همه مشکلات سرپا باشیم و تا امروز آنچه به عنوان تداوم تولید گاز در سمت ایران انجام شده، بر همین اساس بوده است».
درخواست او برای همکاران ارکان ثالث خود،رفع دغدغه مالی است تا در این شرایط سخت با حداقل نگرانی کار کنند و می گوید: «وقتی همکاران برای مسائل مالی خجالت زده خانواده نباشند، با فکر بازتری فعالیت می کنند».از نگاه جباران هم لحظه تحویل سال نو، همراه با غربت و دلتنگی است. او آرزو دارد همه کنار خانواده خوشحال باشند و مشکل تحریم و مشکلات اقتصادی مردم هم کمتر باشد.
نوروز مساوی با دلتنگی است
به بخش ابزاردقیق که در همان طبقات همکف سکو است، می رسیم. سالنی مشابه بخش تعمیرات است و نفرات با لباس کار(بیلرسوت)های آبی پررنگ هر کدام به فعالیتی مشغولند. با استقبال گرمی همراه می شوم، ابتدا ترجیح می دهم با یکی از نیروهای پیمانکاری مشابه خود صحبت کنم و کارکنان مهردادشجاعی را معرفی می کنند. جوان خونگرم شیرازی که هفت سال از 39 سال عمر خود را در دریا گذرانده و حالا از نیروهای کلیدی در واحد تعمیرات برق است. (جباران) درباره اش، می گوید: «شجاعی یکی از نفراتی بود که در همین زمستان از ساعت 3 عصر تا 9 صبح روز بعد سکو به سکو رفته و مشکلات را برطرف کرده و پای کار بوده است».
شجاعی درباره فعالیت خود توضیح می دهد: «عمده فعالیت نیروهای پیمانکاری، نگهداری و تعمیرات سکوهای پارس جنوبی به خصوص ناحیه یک است. امسال به دلیل ناترازی، فشار و استرس کاری فعالیت بسیار زیادتر بود. سایر سال ها حساسیت وجود داشت، اما امسال بیشتر بود و تعمیرات پیشگیرانه را با جدیت بیشتری نسبت به سال های قبل انجام دادیم.» درخواست او به نمایندگی از نیروهای ارکان ثالث، اجرای صحیح و درست طرح طبقه بندی مشاغل است تا با آرامش بیشتر و دغدغه کمتر فعالیت کنند.
حال و هوای نوروز برای او هم مثل بقیه است: «برای ما اینجا همه روزها مثل هم است؛ فرقی با هم ندارد. البته دوستان سعی می کنند زمان کوتاهی دور هم جمع باشند. جای خانواده خالی است و توصیف من از لحظه تحویل سال حس تنهایی و دلتنگی است». او هم آرزو می کند سال نو سال سلامتی خانواده و سلامتی و آرامش برای مردم ایران باشد و مشکلات اقتصادی کمتر شود. برای او عید زمانی عید است که همه مردم خوشحال و در آرامش باشند.
زندگی اینجا محصور شده است
وحید مهدوی اصل، سرپرست تعمیرات برق سکوهای ناحیه یک از جمله کارکنان رسمی است که ادامه گفت و گو را با او دنبال می کنم. مهدوی از همان ابتدای شروع به ساخت این سکو حضور داشته است، صندلی اش را کنار گلدان بزرگ وسط سالن می گذارد و حرف هایش را با زندگی اقماری آغاز می کند: «این مدل زندگی برای ما و خانواده هایمان مشکل ایجاد کرده است. 14 روز زندگی روی دریا آسان نیست، اینجا محیط محصور و محدودی دارد. خطرات را هم نمی توان نادیده گرفت. انتظار داریم دولتمردان به فکر ما باشند و شرایط کاری مان را بیشتر درک کنند و در سقفی که برای حقوق اعمال کردند، تجدیدنظر شود. اگر بخواهند برای فوق العاده ها هم سقف بگذارند که فایده ندارد و اگر برویم در شهرستان خود، کار برایمان درآمد بیشتری دارد». درخواست دیگر او درباره سمت های فریز شده که کارکنان رسمی را با مشکل همراه کرده است و می گوید: «قرار بوده برای سکوها پایه سمت شغلی را افزایش دهند که منتظر اجرای آن هستیم و هنوز انجام نشده است». او تجربه حضور حدود ۱۵ تحویل سال روی سکو را دارد و آرزویش این است تولید گاز به میزانی برسد که مردم تحت فشار نباشند. گاز قطع نشود و در این مسیر موفق باشیم.
امید به آینده
برخلاف شرایط کار و زندگی سختی که کارکنان سکو تجربه می کنند، امید به آینده در میان غالب آنها پررنگ تر از نگاهی است که مردم معمولی روی خشکی به آینده دارند و فصل مشترک حرف ها و آرزوهای بیشتر آنها امید است. مثل جمال صبری که برای همه مردم ایران امید را آرزو می کند و معتقد است اگر امید نباشد همه چیز کمرنگ می شود و زندگی رنگ خود را از دست می دهد. صبری می گوید: «آرزو می کنم ایران آباد باشد و تحقق آرزو به همکاری و همیاری همه ما نیاز دارد. اینجا در میدان گازی مشترک گاز تولید می شود، مردم هم در مصارف خود تعدیل و مسئولان هم به این موضوع کمک کنند و محصولاتی تولید کنند و به دست مردم دهند که باعث کاهش هزینه های مصرف شود».
در محوطه داخلی سکو تا رسیدن به اتاق کنترل که قدم می زنم، نفرات شیفت شب در حال استراحت هستند. برای آنها که در فهرست شیفت هستند، اتاق های بدون پنجره در نظر گرفته شده تا نور از مربع رو به دریا مزاحم روزخوابی شان نشود. حتی آنها که در روز می خواهند سری به باشگاه ورزشی یا کتابخانه و یا سالن سینما بزنند، حواس شان هست که گام های خود را آهسته بردارند تا همکاران شیفت شب بیدار نشوند. نکاتی که در راهروی طبقه اتاق استراحت روی دیوار چسبانده اند و گوشزد شده که «همکاران شب کار در حال استراحت هستند، لطفا سکوت را رعایت فرمایید».
با گذر از راهروهای سفیدرنگ به اتاق کنترل می رسم. اتاقی پر از پنل هایی که تمام فرایند تولید را می توان در آن مشاهده کرد و حس و حالی کاملا جدی دارد.
امیر حسینی، پشت یکی از سیستم ها در حال کار است. او هم از آن دسته افرادی است که در نگاه او نیمه پر لیوان، یعنی اثرگذاری کارشان برای تامین گاز کشور را می بیند و می گوید: «کار و زندگی ما درهم تنیده شده است. حساسیت کارمان تنها شامل امسال نبوده و همیشه این شرایط وجود داشته است. چون ماموریت ما حفظ تولید در میدان مشترک است و نگهداشت سکو و تولید حداکثری، همیشه هدف بوده است. امسال با توجه به محدودیت ها، سعی کردیم بیشتر از قبل فعال باشیم و حواسمان بیشتر جمع باشد. سرکشی ها بیشتر شد تا زمستان سرد بگذرد». او که به مدت 10 سال، لحظه تحویل سال روی سکو بوده است، می گوید: «تنها بعد از یک دوره 10 ساله زمان استراحت مان با زمان تحویل سال هماهنگ می شود و می توانیم در کنار خانواده باشیم. البته تمام این سال ها من چهره همکارانم را بیشتر دیده ام، بنابراین نمی توان گفت در کنار همکاران بودن هم، بد بوده باشد».
دریاخودش ما را انتخاب می کند
افشین حشمتی هم که همشهری امیر حسینی و اهل اصفهان است، ازسال 1383 روی دریا کار می کند. معتقد است که اینجا به دلیل جمعیت زیاد و تنوع قومیت ها، تعاملات هم بیشتر است و کمتر به سمت درون گرایی مـــــــی رویم، اما در سکوهای فرعی با تعداد نفرات محدود حرف مشترک هم کمــــــــــــــــتر می شود. حشمتی با توجه به تجربه دو دهه حضور خود روی این سکو می گوید: «قبلا وقتی می پرسیدند چرا وسط دریا کار می کنی یا انگــــــــیزه ات چیست؟ می گفتم دریا خودش آدم هایی را که قرار است کنارش باشند،انتخاب می کند، پس نمی زند؛ این اصـــــــــــطلاح مرسوم میان دریانوردان است. خیلی ها آمدند اینجا و رفتند. به خاطر دارم که یک بار فردی برای اولین بار پا بر سکو گذاشت و آنقدر ترسیده بود که اصلا نمی توانست بماند و می گفت انسان اگر سالم باشد، نباید اینجا کار کند و خیلی زود از اینجا رفت. حرف من این است که کار کردن روی دریا سختی و قشنگی خودش را دارد. در مقایسه با منطقه عسلویه هوای تمیز و چشم انداز زیبای بیشتری از دریا و طلوع و غروب و بازی دلفین ها و... دارد. آرزویم این است که همیشه سلامت باشم چون آدم سالم، خیلی چیزها را دارد. اگر پول باشد و سلامت جسم و فکر نباشد، لذتی هم نیست».
دیگر زمان زیادی برای حضور در این سکو باقی نمانده و باید سریع سفره هفت سین را برای عکس جلد نشریه آماده کنیم. مجید مهران پور، رییس خدمات اداری و رفاهی سکوهای دریایی ناحیه یک به دنبال تدارک لوازم مورد نیاز برای سفره هفت سین است. بوشهری است و با ته لهجه جنوبی صحبت می کند. معتقد است در محیط هایی مثل سکو و زندگی اقماری، افراد درون گرا می توانند بیشتر دوام بیاورند و می گوید: «من در لحظه تحویل سال، حس سرزندگی دارم و فارغ از خستگی زیاد کار که هر نفر جای چند نفر فعالیت دارد، در محیط سکو حس همبستگی برادرانه و خانواده داریم چون همکاران را بیشتر از خانواده می بینیم و خود به خود به هم وابسته می شویم. آرزویم این است که همه مردم به رفاه نسبی برسند چراکه این حق هر ایرانی است».
برخی از سین های سفره عید را همراه آورده ایم و برخی را هم کارکنان رستوران آماده می کنند. اینجا هم مثل همه سکوها، رستوران پرطرفدارترین بخش سکو است. بعد از فراغت از کار همه کارکنان را می شود اینجا پیدا کرد. امیر خانعلی زاده، اهل گیلان و سرآشپز سکو است که به همراه 11 نفر دیگر وظیفه مهم تهیه غذای روزانه را به عهده دارند. او به خبرنگار مشعل می گوید: «کار در آشپزخانه یکی از سخت ترین مشاغل روی سکو است، چون 24 ساعته چراغ آن روشن است و فعالیت در آن جریان دارد. همکارانم از 5 صبح بیدار و تا دیروقت مشغول کار هستند. ما اینجا خانواده بزرگی را شکل دادیم و کنار هم هستیم. یکی از تدارکات مهم ما برای شب عید است؛ همه ما از خانواده هایمان دور هستیم و به همین دلیل طوری برنامه ریزی می شود که در این شرایط دلتنگی لحظه تحویل سال کمتر شود. تلاش ما این است که هر چه در خانه ها برای تحویل سال تدارک دیده می شود، اینجا هم باشد».بهمن طاهرپور، رئیس سکوی فاز یک پارس جنوبی نیز درباره تدارک در زمان تحویل سال می گوید: «وظیفه ما این است برای همکاران در سکو شرایطی فراهم شود که نزدیک به حال و هوای زندگی و کنار خانواده باشد. هرچند بسیار سخت است، اما تلاش حداکثری ما در این جهت است. آرزوی من هم این است که سال پیش رو برای همه ایرانیان پر از موفقیت و سلامت باشد و امیدواریم فشار اقتصادی هم کمتر شود تا سالی متفاوت پیش رو باشد».
سیب سرخ امید
با خودمان نوروز و هفت سین را زودتر از موعد به اینجا آورده ایم. ظرف های هفت سین که از سال های گذشته داشته اند را برایمان می آورند و کارکنان همراهند تا« سین» های هفت سین جور شود. یک سین کم است که آقای مهران پور یک مشت سکه در ظرف می ریزد و قول می گیرد بعد از عکس آنها را به او تحویل دهیم. حالا هفت سین کامل شده و عکس های مورد نظرمان را با کارکنان و نمایی از سکو و دریا می گیریم. هر کدام از نفرات یکی از سین ها را در دست دارند و با شوخی یکدیگر را به همان اسم صدا می کنند؛ سنجد بیا کنار سیب، سبزه همانجا کنار سیر بمان و عکاس می گوید سبزه همانجا بماند، سیب دستش را پایین تر بیاورد. به واسطه حضور ما تلاشی متفاوت از کارهای روزانه دارند و نهایت همکاری را می کنند تا تصویر جلد نشریه «مشعل» ثبت شود. دست در دست و شانه به شانه هم و سیب و لبخند. صدای خنده و شوخی در میان صدای بلند بالگرد که از دور به گوش می رسد، گم می شود.