هوش مصنوعی فناوری شگفت انگیز اما خطرناک
شبنم اعماری: با ظهور هوش مصنوعی(AI) شاهد تحولی عظیم در دنیای فناوری و زندگی انسان ها هستیم، به طوری که به جرات می توان گفت هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشرفته ترین و تأثیرگذارترین فناوری ها، نقش زیادی در تغییر شیوه زندگی، کار و ارتباطات انسان ها خواهد داشت. از جمله این تغییرات می توان به خودروهای خودران یا دستیارهای صوتی و سیستم های پیشرفته تشخیص بیماری اشاره کرد؛ البته در کنار تغییرات مثبت و هیجان انگیزی که هوش مصنوعی می تواند برای بهبود کیفیت زندگی انسان ها داشته باشد، خطراتی هم ایجاد خواهد کرد که نباید از آنها غافل شد. درست است که هوش مصنوعی می تواند فرصت های جدید و هیجان انگیزی را در خیلی از زمینه ها ارائه دهد، اما در صورت استفاده نادرست نیز پیامدهای خطرناکی را به همراه خواهد داشت. شاید به همین دلیل است که می گویند همواره هرچه را می شنوید یا می بینید، بررسی کنید؛ زیرا وابستگی جهان اطراف ما به AI در آینده بسیار نزدیک، می تواند چالش هایی را در زمینه های اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و زیست محیطی ایجاد کند، از مسائل اخلاقی مانند نقض حریم خصوصی گرفته تا تهدیدات امنیتی ناشی از توسعه تسلیحات خودکار یا حملات سایبری. همچنین وابستگی بیش ازحد به این فناوری ممکن است مهارت ها و تصمیم گیری های انسان را هم به حاشیه براند.
خطر سوءاستفاده
هوش مصنوعی در زمینه های مختلف پیشرفت های زیادی را به وجود آورده؛ اما مثل هر فناوری دیگری، خطر سوءاستفاده از آن کم نیست و گاه ممکن است عواقب ناگواری را به دنبال داشته باشد. با ورود فناوری نوین AI به کار و زندگی، این روزها چیزی که بیش از همه نگران کننده به نظر می رسد، ظرفیت هوش مصنوعی در تحقیر، آزار، ارعاب و ساکت کردن افراد است. چندی پیش نمونه هایی از سوءاستفاده از هوش مصنوعی شامل ایجاد دیپ فیک در اینترنت سروصدای زیادی به پا کرد. افزون بر این، مجرمان سایبری با استفاده از این فناوری نوین می توانند براحتی و بیش از گذشته اعمال مجرمانه انجام دهند. همچنین در دسترس بودن قابلیت های هوش مصنوعی به عنوان کتابخانه های منبع باز به هر کسی این امکان را می دهد که به فناوری هایی مانند تشخیص تصویر و تشخیص چهره دسترسی داشته باشد. این کار، خطر امنیت سایبری قابل توجهی دارد، بنابراین نباید با بی احتیاطی به سمت استفاده از این فناوری همه فن حریف رفت.
دستکاری اطلاعات
گفته می شود، یکی از مرموزترین و خطرناک ترین ویژگی های هوش مصنوعی، دستکاری اطلاعات است. از آنجا که هوش مصنوعی درک دقیقی از اطلاعاتی که به آن ارائه می شود، ندارد، واقعیت ها را مطابق با اهداف خود تغییر می دهد که این موضوع، می تواند یکی از ضعف های بزرگ آن باشد.
از بین بردن خلاقیت
در حال حاضر بخش زیادی از نویسندگان، طراحان، متخصصان و... برای بالا بردن کارایی و کیفیت کار خود از هوش مصنوعی استفاده می کنند، درحالی که خلاقیت فردی چیزی نیست که برنامه ای مثل AI بتواند جای آن را بگیرد. استفاده از هوش مصنوعی شاید جذاب و کارآمد باشد؛ اما نمی تواند ذهن را درگیر کند و تفکر خلاقانه را ارتقا دهد. در چنین شرایطی، مهارت ها دچار رکود می شوند و طرح های تکراری جای ایده های خلاقانه را می گیرند.
چت ربات های هوش مصنوعی
با ظهور AI، مردم به شکل قابل توجهی به چت ربات های هوش مصنوعی برای کارهایی مثل نوشتن، برنامه ریزی و حتی تصمیم گیری های مهم روی آورده اند که البته راحتی این چت ربات ها گاهی می تواند مشکلاتی را ایجاد کند و عواقب و هزینه های قابل توجهی را به همراه داشته باشد.
چت ربات های هوش مصنوعی اطلاعات محدودی دارند؛ اما برای پاسخگویی در هر شرایطی برنامه ریزی شده اند. آنها به داده های آموزشی خود وابسته اند؛ اما توانایی و قابلیت های یادگیری در تعاملات با ما را دارند. از این رو گفته می شود، اگر هوش مصنوعی از پاسخ دادن خودداری کند، نمی تواند چیزی یاد بگیرد یا خود را اصلاح کند. به همین دلیل است که گاهی اوقات اشتباه می کند؛ البته تا اینجا مشکلی پیش نمی آید و همه چیز خوب به نظر می رسد؛ اما دریافت اطلاعات نادرست از هوش مصنوعی، پیامدهایی را به دنبال خواهد داشت که نتیجه اش در آینده مشخص می شود.
درک محدود
با وجود کارایی بالای هوش مصنوعی در همه زمینه ها، درک آن در موارد مختلف، بسیار محدود است، موضوعی که می تواند چالش مهمی در تصمیم گیری و حل مسأله باشد، حتی اگر اطلاعات متنی را در اختیار AI قرار دهیم، ممکن است تفاوت های ظریف را درک نکند و اطلاعات نادرست یا ناقصی را ارائه دهد که شاید به نتیجه گیری یا تصمیم گیری نادرست منجر شود و مشکلاتی را وجود آورد. از این روست که می گویند هوش مصنوعی، درک بسیار محدودی دارد.
مراقب باشید
هوش مصنوعی با اینکه یک ابزار فوق العاده قدرتمند در همه زمینه ها محسوب می شود؛ اما آگاهی از خطرهای احتمالی آن، امری ضروری است؛ زیرا اعتماد کورکورانه به این فناوری، نه تنها مخاطره آمیز خواهد بود؛ بلکه می تواند عواقب غیرقابل جبرانی در پی داشته باشد. از این رو نباید تنها به آن متکی بود. استفاده از فناوری شگفت انگیز هوش مصنوعی خوب است، به شرط آن که احتیاط را در اولویت استفاده از این فناوری قرار دهیم تا بتوانیم با خیال راحت از آن بهره ببریم.