نیم نگاهی به افزایش درآمدهای مرزی از محل اجرای یک طرح اقتصادی
باک پر؛ مبارزه ای تمام عیار با قاچاق سرمایه ملی
مشعل| اجرای طرح هایی برای مقابله با عرضه خارج از شبکه فراورده های نفتی از سوی وزارت نفت به مبارزه ای تمام عیار بدل شد. اعمال سیاست هایی که از مهاجرت کارت های سوخت جلوگیری کرده و اجرای هر کدام از آنان با بی شمار مزیت ها و دستاوردها همراه شد. طرح هایی چون کدینگ، منطقه ای، بلوک بندی، بلاک بندی و... با دستورعمل های پیشگیرانه متناسب با موقعیت جغرافیایی مناطق حساس و مرزی از میزان قابل توجهی عرضه خارج از شبکه سوخت جلوگیری کرده است. در این بین اما، اجرای طرح «باک پر» نه تنها منتج به کاهش چشمگیر قاچاق سوخت شده؛ بلکه افزایش قابل ملاحظه عایدی خزانه دولت از محل درآمدهای مرزی را نیز رقم زده است.
محاسبه سوخت داخل باک وسایل نقلیه خروجی از مرز برمبنای باک پر، عنوان طرحی است که شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران به منظور مبارزه با قاچاق سوخت در دستور کار دارد. این طرح برای نخستین بار در اسفند سال 1401 در بیشتر نقاط مرزی (اعم از پایانه ها و بازارچه های مرزی) اجرایی شد تا ضمن افزایش درآمدهای مرزی دولت، امکان هرگونه سوءاستفاده برای قاچاق سوخت را غیرممکن سازد. این طرح از جمله مصوبات ابلاغی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز کشور به استانداری هاست و میزان سوخت داخل باک کامیون های ایرانی خروجی از کشور، بر اساس باک پر محاسبه و وجه آن بر اساس نرخ تعادلی مرزی دریافت و به حساب خزانه دولت واریز می شود. طرح باک پر، روشی بسیار کارآمد و کاربردی به منظور جلوگیری از قاچاق سوخت در نقاط مرزی است. جمع آوری باک های اضافه و جاسازی شده در کامیون های خروجی از مرز، توجه به استاندارد سازی باک خودروها و الزام به رعایت آن و همچنین جلوگیری از خروج غیرمجاز سوخت، از ویژگی های مهم اجرای طرح فروش باک پر نفت گاز است. افزایش کنترل های الکترونیکی در پایش سوخت در مرزها، سیستمی شدن فرایند فروش سوخت مرزی و افزایش سلامت اداری، از دیگر دستاوردهای این طرح محسوب می شود که با اجرایی شدن آن، از تخلفات احتمالی به میزان قابل توجهی کاسته و باعث سرعت بخشدن به عملیات خروجی از مرز و رضایت رانندگان ناوگان سنگین شده است.
ارومیه
جایگاه عرضه سوخت منطقه مرزی بازرگان به عنوان پایلوت برای طرح باک پر در نظر گرفته شد و اجرای این طرح با همکاری و تعامل شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه ارومیه و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در دستور کار قرار گرفت. بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه ارومیه، روزانه پنج میلیارد تومان عایدی حاصل از درآمدهای مرزی دولت از قِبَل طرح باک پر حاصل شد که این موفقیت، احتمال اجرای چنین طرحی را در دیگر نقاط مرزی کشور قوت بخشید.
تاریخچه طرح باک پر، حاکی از آن است که این طرح طی سال های 92 تا 93 در چند نقطه مرزی کشور به مرحله اجرا گذاشته شد که بنا به اذعان دست درکاران، به دلیل نبود هماهنگی میان دستگاهی، اهداف و الزام های تعیین شده آن گونه که باید، تحقق نیافت. ناترازی تولید و مصرف فراورده های سوختی و اختلاف بالای قیمت فراورده در داخل و خارج از کشور، بار دیگر اجرای طرح هایی از این دست را در کانون توجه قرار داد و شرکت پخش فراورده های نفتی، عزم خود را برای عبور از معضل ناترازی و همین طور ساماندهی عرضه خارج از شبکه سوخت جزم کرد و اکنون آمارها از نتایج موفقیت آمیز طرح باک پر خبر می دهند.
حدود یک سال پس از اجرای بزرگ ترین طرح مبارزه با قاچاق فراورده های نفتی باک پر در پایانه مرزی بازرگان، احمد وحیدی، وزیر کشور، به همراه جمعی از مدیران رده بالای استان آذربایجان غربی از نحوه اجرای این طرح در پایانه مرزی بازرگان بازدید و از اقدام های مطلوب شرکت ملی پخش فراورده های نفتی و دیگر سازمان های مرتبط برای تحقق اهداف دولت و جلوگیری از قاچاق فراورده های نفتی قدردانی می کند.
احمد مجرد، مدیر شرکت پخش فراورده های نفتی در جریان این بازدید، به مزیت های مهم اجرای طرح باک پر در دروازه کشور به اروپا اشاره کرده و خبر می دهد که از ابتدای اجرای طرح باک پر، فروش نفت گاز در مقایسه با مدت مشابه پارسال، ٢۷۲درصد افزایش یافته است.
این مقام مسئول در این بازدید عنوان کرد که در سه ماه نخست امسال، از محل فروش مرزی نفت گاز این منطقه، بیش از پنج هزار میلیارد ریال به حساب خزانه دولت واریز شده است.
روزانه بیش از ۳۰۰ دستگاه خودروی سواری، اتوبوس، کامیون ترانزیتی و... از مرز بازرگان تردد و کنترل و پایش آن ها از سوی کارکنان شاغل در نقطه صفر مرزی انجام می شود که مجرد ضمن اشاره به آن می گوید: جمع آوری دلالان سوخت، جلوگیری از عرضه خارج از شبکه نفت گاز، درآمدزایی دولت، صرفه جویی در مصرف سوخت و تسریع در کنترل کامیون های ترانزیتی و ترانشیپی، از عمده اهداف شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه ارومیه است.
وی تامین سوخت باکیفیت و توزیع به موقع آن را از وظایف شرکت ملی پخش فراورده های نفتی برشمرده و تشدید نظارت بر جمع آوری باک های غیراستاندارد و جاسازی شده در کامیون های ایرانی و خارجی و اتوبوس های خروجی از مرز، توجه به استانداردسازی باک خودروها و الزام به رعایت آن و جلوگیری از خروج غیرمجاز سوخت را از ویژگی های مهم اجرای طرح فروش باک پر عنوان می کند.
شایان یادآوری است؛ هم اکنون نفت گاز براساس پیمایش و با نرخ هر لیتر ۳۰۰ تومان عرضه می شود.
کرمانشاه
استان کرمانشاه نیز به دلیل وجود پنج گذرگاه مرزی با کشور عراق، منطقه ای مستعد برای قاچاق سوخت محسوب می شود که الزام برای اجرای طرح باک پر در این استان نیز هدف گذاری شد.
از مرزهای سومار، خسروی، پرویزخان، شیخ صله و شوشمی به عنوان پنج مرز رسمی استان کرمانشاه، با کشور عراق یاد می شود که با اجرای طرح باک استاندارد، بساط قاچاق سوخت به صورت کلی و جزئی برچیده شده و دست سوداگران و دلالان برای خروج سرمایه ملی از کشور، آن هم به هر قیمتی از طریق این گذرگاه ها را کوتاه کرده است.
بنا بر اعلام پیمان بهرامی، مدیر شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه کرمانشاه، در سه ماه نخست امسال، بیش از ۸۶۰ میلیارد ریال به خزانه دولت از محل فروش سوخت مرزی این منطقه واریز شده که این میزان درآمد حاصله مربوط به مرزهای پرویزخان، خسروی، سومار و شیخ صله بوده و بیشترین فروش در مرز پرویزخان انجام شده است.
وی با بیان اینکه در نتیجه اقدام های مفید در این مرزها هفت میلیون و ۲۸۰ هزار لیتر فراورده نفتی که معادل ۸۶۲ میلیارد ریال است به فروش رسیده، تصریح می کند: از رقم یادشده، حدود سه میلیون لیتر که معادل ۳۶۱ میلیارد ریال می شود، مربوط به فروش از طریق کنترل باک وسایل نقلیه خروجی از کشور بوده که این مقدار ضمن رونق بازارچه های مرزی، سهم بسزایی در کاهش قاچاق و عرضه خارج از شبکه و قوانین تعیینی داشته است.
راه اندازی سیستم دیپ دیجیتالی باک کامیون در مرزهای استان، افزون بر جلوگیری از قاچاق در مرز، کنترل باک کامیون ها را تسهیل کرده و در حداقل زمان ممکن، کار کامیون های صادراتی در زمینه کنترل و نظارت بر سوخت خروجی از طریق باک بررسی و بر اساس قیمت شناور مرزی، مابه التفاوت نرخ تعادلی مرزی اخذ و به حساب خزانه واریز می شود.
لازم به یادآوری است؛ در منطقه کرمانشاه، روزانه حدود هفت میلیون لیتر انواع فراورده در سطح استان با ۳۱۰دستگاه نفتکش جاده پیما حمل می شود.
خراسان جنوبی
خط مرزی استان خراسان جنوبی با مرز ماهیرود در شهرستان سربیشه شناخته می شود که بر اساس آمارهای حاصله از شرکت پخش فراورده های نفتی منطقه خراسان جنوبی، فروش مرزی سوخت در این منطقه در سه ماه نخست امسال، به حدود یکهزار و ۲۰۰ میلیارد ریال رسیده است.بنا به گفته مدیر شرکت ملی پخش فراورده های نفتی منطقه خراسان جنوبی، در نتیجه اقدام های مفید در این مرز، چهار میلیون و ۸۳۰ هزار لیتر معادل این مقدار فروش مرزی فراورده های نفتی تحقق یافته که این مقدار، ضمن رونق بازارچه مرزی، سهمی بسزا در کاهش قاچاق و عرضه خارج از شبکه و قوانین تعیینی داشته است.
همچنین با اجرای طرح باک پر در پایانه مرزی ماهیرود برای خودروهای خارجی، افزون بر کاهش قاچاق در مرز، کنترل باک کامیون ها تسهیل و براساس قیمت شناور مرزی، مابه التفاوت نرخ تعادلی مرزی دریافت و به حساب خزانه واریز می شود.