رسول مهربانی؛ چهل جلوه زیبا از گفتار و رفتار رسول اکرم(ص)
بعثت پیامبر اعظم (ص) بزرگ ترین رویداد آفرینش بود که پنجره ای تازه به روی بشر تشنه معنویت و عدالت گشود. این رویداد فرهنگی تازه بر پایه بینش توحیدی استوار شد و زندگی فردی و اجتماعی پیروان اسلام، رنگ الهی به خود گرفت. این فرهنگ نوپا، مرز رنگ، نژاد و سرمایه را درنوردید و در جامعه ای بدوی، خون ریز، بت پرست و متعصب، انسان هایی پرورش داد که الگوهایی بی بدیل از رابطه فرد با خالق هستی، فرد با هم نوعان و فرد با طبیعت را به نمایش گذاشتند.
محمد صلی الله علیه و آله، خلق و خوی الهی داشت و تجسم عینی همه فضیلت های اخلاقی به شمار می رفت. به همین اعتبار، خداوند از ایشان به عنوان اسوه و الگویی جامع و کامل یاد می کند و مسلمانان را به پیروی از حضرتش فرامی خواند. بدون تردید، در وصف پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله هر چه بگوییم، نخواهیم توانست کمی از بسیار آن را ادا کنیم.
کتاب«رسول مهربانی: چهل جلوه زیبا از گفتار و رفتار رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم» دارای دو بخش اصلی است.
بخش اول: عنوان نخست این کتاب، گذری بر اخلاق فردی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله، است. عناوین دیگر این بخش عبارت است از: دوستی و محبت، قناعت، دنیاگریزی، آراستگی، سخن گفتن، عبادت و بندگی، اهتمام به قرآن، خوردن و آشامیدن، نشست و برخاست، دانش ورزی، رضامندی.
بخش دوم: گذری بر اخلاق خانوادگی و اجتماعی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله، عنوان بخش دوم و پایانی این کتاب است. عناوین دیگر این بخش عبارت است از: مهمان نوازی، رفتار با کودکان، رفتار با جوانان، احترام به والدین، منزلت زنان، عفو و گذشت، مهربانی همراه با شجاعت، سعه صدر، فروتنی، شوخ طبعی، هم نشینی با نیکان، پیمان برادری، هم بستگی اجتماعی، صلح طلبی، رعایت حقوق اقلیت ها، خرافه زدایی، وفاداری به عهد و پیمان، سپاسگزاری از دیگران، سیره تبلیغی، کار و تلاش، قرض الحسنه، انفاق و رسیدگی به محرومان، صدقه و بخشش، سیره حکومتی، آینده نگری، فرجام سخن.
ویژگی های اثر
1. معرفی گفتارهایی از رسول مکرم اسلام(ص)
2. معرفی اخلاق و ویژگی های اخلاقی حضرت رسول(ص)
3. پرداختن به اخلاق فردی و اجتماعی حضرت رسول(ص)
4. معرفی رفتارهای پیامبر اسلام(ص)
انتشارات مرکز پژوهش های اسلامی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، کتاب«رسول مهربانی: چهل جلوه زیبا از گفتار و رفتار رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم» نوشته حسین اسحاقی در قطع رقعی را به چاپ رسانده است.
بصیرت ، جدا کننده حق و باطل
جوانان عزیز! هر چه می توانید در افزایش بصیرت خود، در عمق بخشیدن به بصیرت خود، تلاش کنید و نگذارید، دشمنان از بی بصیرتی ما استفاده کنند؛ دشمن به شکل دوست جلوه کند، حقیقت به شکل باطل و باطل در لباس حقیقت. امیرالمؤمنین (ع)در خطبه ای از جمله مهم ترین مشکلات جامعه همین را می شمارد: «انّما بدء الوقوع الفتن اهواء تتّبع و احکام تبتدع یخالف فیها کتاب اللَّه».(۱) در همین خطبه، امیرالمؤمنین می فرماید: اگر حق به طور واضح در مقابل مردم آشکار و ظاهر شود، کسی نمی تواند زبان علیه حق باز کند.
اگر باطل هم خودش را به طور آشکار نشان بدهد، مردم به سمت باطل نخواهند رفت. «و لکن یؤخذ من هذا ضغث و من هذا ضغث فی مزجان». آن کسانی که مردم را می خواهند گمراه بکنند، باطل را به صورت خالص نمی آورند؛ باطل و حق را آمیخته می کنند، ممزوج می کنند، آن وقت نتیجه این می شود که «فهنالک یستولی الشّیطان علی اولیائه»؛ حق، برای طرفداران حق هم مشتبه می شود. این است که بصیرت می شود اولین وظیفه ما. نگذاریم حق و باطل مشتبه بشود.
15/07/1388
وحدت ملی، انسجام اسلامی
«وحدت»، از مقدماتی است که اساس و انسجام و پویایی یک نظام را تشکیل داده و رمز ماندگاری آن است. از آنجا که «آسیب شناسی انقلاب» یکی از مهم ترین مسائل تداوم نظام اسلامی است و با توجه به اینکه اختلاف و تفرقه،یکی از آسیب هایی است که انقلاب ما با آن مواجه شده است، برآنیم که وحدت ملی را در منظر امیر مؤمنان علی(ع) بررسی و نظاره کنیم.
ماهیت وحدت ملی
با مراجعه به کلمات علی (ع)چنین می توان استنباط کرد که «اتحاد» امری فطری و طبیعی و انسان با روحیه نوع دوستی پدید آمده است؛ بنابراین آنچه باید به ریشه یابی آن پرداخت، «اختلاف» است، چراکه «اتحاد» ریشه در فطرت انسان دارد. در خطبه 112 نهج البلاغه آمده است: «انما انتم اخوان علی دین الله، مافرق بینکم الا خبث السرائر و سوء الضمائر فلا توازرون و لاتناصحون و لاتباذلون ولاتوادون.»
همانا شما براساس دین خدا که آیین فطرت است، با یکدیگر برادر و پیوسته اید و تنها ناپاکی های درونی و زشتی های باطن موجب تفرقه و جدایی میان شما شده است که در نتیجه تعاون و همیاری، نصیحت، بذل و بخشش، دوستی و محبت از میان شما رخت بربسته است.
ضرورت وحدت ملی
گرچه وحدت گرایی، فطری است، اما امور فطری نیازمند پرورش و توجه است وبی توجهی و عدم اهتمام به آن، موجب این می شود که شکوفا نشود و یا در معرض تندبادهای روزگار قرار گیرد؛ از این رو امیرالمؤمنین علی (ع)برای تقویت این امر فطری در بین امت پیامبر(ص) بسیار تلاش می کردند و خود را مشتاق ترین شخص به وحدت اسلامی به شمار می آوردند:
«لیس رجل - فاعلم - احرص علی جماعة امة محمدصلی الله علیه وآله و الفتها منی ابتغی بذلک حسن الثواب؛ و..کرم المآب»؛ بدان هیچ کس از من بر اتحاد و همبستگی در امت محمدصلی الله علیه وآله حریص تر نیست، من در این کار خواستار پاداش نیکو... و بازگشت به جایگاه نیکو هستم.
ثمرات وحدت ملی
با مطالعه سخنان امام علی (ع)می توان به برخی دلایلی که ایشان براساس آن بر مقوله وحدت تاکید می کردند، دست یافت که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود:
1 - وحدت ملی بستری برای ریزش
فیض الهی
از دیدگاه حضرت علی (ع)خداوند در طول تاریخ بشری هیچ نعمتی را با وجود اختلاف، به قوم و امتی عنایت نکرده است: «و ان الله سبحانه لم یعط احدا بفرقة خیرا ممن مضی و لاممن بقی»؛ بی گمان در میان گذشتگان و آیندگان بشری، هرگز خداوند با وجود اختلاف خیری را ارزانی کسی نداشته و نمی دارد.
نه تنها اختلاف مانع نزول فیض های الهی می شود، بلکه حتی باعث سلب نعمت های موجود نیز می شود. چنانکه امام علی (ع)با اشاره به سرانجام قوم بنی اسرائیل، چنین بیان می کنند که چگونه با رسوخ تفرقه بین آنها دوستی ها و مهربانی ها رخت بربست و پراکندگی و اختلاف سبب جنگ آنها علیه یکدیگر شد و این اختلافات سبب شد که خداوند لباس عزت و فراوانی نعمتش را از آنان برگیرد.
از نگاه امام علی (ع)وحدت و با هم بودن است که سبب یاری خداوند می شود، چراکه «یدالله مع الجماعة»؛ دست خدا با جماعت است و امام خمینی(قدس سره) همیشه بر این نکته تاکید می کردند: «کاری نکنید که عنایت خدا، خدای ناخواسته کم شود.»
2 - وحدت ملی و پیروزی در صحنه های مختلف
پیروزی و گسترش اسلام در سال های اولیه بعثت نتیجه همبستگی و وحدت مسلمانان بود. این ایمان و اتحاد بود که آنان را چنان تربیت کرده بود که فارغ از هر نوع دسته بندی و قوم سالاری، تحت لوای نبوی صلی الله علیه وآله برای اعتلای کلمه «لااله الاالله» جانفشانی می کردند و به برکت همین وحدت بود که خداوند پیروزی های روزافزون را بر مسلمانان عنایت می داشت.
اینکه اتحاد باعث پیروزی می شود، یک قانون عام و قطعی است، به طوری که اگر در جبهه حق «اختلاف» و در جبهه باطل «اتحاد»حاکم باشد، به طور قطع پیروزی از آن اهل باطل خواهد بود، حضرت علی (ع)خطاب به لشکریان خویش می فرمایند: «والله لاظن ان هولاء القوم سیدالون منکم باجتماعهم علی باطلهم و تفرقکم عن حقکم»؛ به خدا سوگند به همین زودی آنان (ارتش معاویه) بر شما چیره شوند، چراکه آنان در باطل خویش اتحاد و همبستگی دارند و شما در حق خود دچار تفرقه و اختلاف هستید.
در به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی، وحدت دارای نقش مهم و اساسی بود؛ وحدتی که چنان در بین اقشار جامعه اعم از روحانی و دانشجو، کارگر و کارمند و... الفت و صمیمیت ایجاد کرد که به تعبیر بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی(قدس سره) «بی آنکه دارای ادوات نظامی باشیم فقط به واسطه قدرت ایمان و وحدت کلمه، بر قوای طاغوتی غلبه کردیم.»
و در دفاع مقدس نیز ایمان و وحدت کلمه پیروزی رزمندگان اسلام را به همراه داشت.
3 - وحدت ملی و ماندگاری انقلاب
از آنجا که مورخین، تاریخ را یکی از منابع شناخت محسوب کرده و قوانین حاکم بر آن را قابل تطبیق بر موارد مشابه به حساب می آورند، بنابراین بر ما لازم است که دریابیم رمز عزت و عظمت ملت های متمدن و مصونیت آنها از سلطه قدرت های خارجی چیست تا با بهره گیری از آن در تداوم انقلاب خویش تلاش کنیم.
حضرت علی (ع)براساس تجربه تاریخی خویش، راز تداوم انقلاب را پرهیز از اختلاف و ایجاد همبستگی و اتحاد ملت دانسته و می فرمایند: «فالزموا کل امر لزمت العزة به شانهم و زاحت الاعداء له عنهم و مدت العافیة به علیهم و انقادت النعمة له معهم، ووصلت الکرامة علیه حبلهم من الاجتناب للفرقة و للزوم للالفة و التعاض علیها والتواصی بها»؛ به سراغ کارهایی بروید که موجب عزت و اقتدار آنان شد، دشمنان را از آنان دور نموده، عافیت و سلامت به آنها روی آورد، نعمت را در اختیارشان قرار داد، کرامت و شخصیت باعث پیوند اجتماعی آنان شد.
یعنی از تفرقه و پراکندگی اجتناب ورزیدند و بر الفت و همگامی همت گماشتند و یکدیگر را بر آن توصیه کردند.
در جای دیگر ایشان وحدت را سبب قوت و قدرت و رفع نابسامانی های امت دانسته اند: «فانه لم یجتمع قوم قط علی امر واحدالااشتد امرهم و استحکمت عقدتهم... لم یمتنع قوم قط الا دفع الله عنهم العلة، وکفاهم جوائح الذلة و هداهم الی معالم الملة»؛ به طور قطع تاکنون ملتی بر آرمان خاصی وحدت پیدا نکرد، مگر آنکه قدرت گرفت و همبستگی آنان قوت یافت و هیچ ملتی قدرت و عزت نیافت، مگر آنکه خداوند نابسامانی را از آنان برداشت و بلای ذلت را از آنان دفع و آنان را به نشانه های دین راهنمایی کرد.
4 - وحدت ملی پشتوانه اجرای حق
فقدان اتحاد و وحدت در هر جای جامعه باعث هرج و مرج در آن نظام می شود و هنگامی که هرج و مرج و ناامنی در کشور حاکم شود، اجرای حق و عدالت میسر نخواهد بود.
حضرت علی (ع)می فرمایند:«فقلنا: تعالوا نداوی، لایدرک الیوم باطفاءالنائره و تسکین العامة حتی یشتد الامر ویستجمع، فنقوی علی وضع الحق فی مواضعه»، ما گفتیم که بیایید با خاموشی آتش جنگ و آرام کردن انبوه مردم، به چاره جویی و درمان بنشینیم تا کار مسلمانان قوام و انسجام یابد و ما برای اجرای حق و عدالت نیرومند شویم.