مروری بر اقدام های شرکت های پالایشی در همسویی با فعالیت های پتروپالایشی و شرکت های دانش بنیان
اتکا به بیرون راه نجات نیست
سمیه راهپیما استفاده از توان شرکت های دانش بنیان و پتروپالایشگاه ها از جمله محورهایی است که از زمان آغاز به کار دولت سیزدهم تاکنون، مورد توجه وزیر نفت بوده و مقام معظم رهبری نیز در شعار امسال با عنوان«تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین» تاکید ویژه ای بر همکاری صنایع با شرکت های دانش بنیان داشته اند که شرکت های پالایشی در این مسیر گام های قابل توجهی برداشته اند تا در زمینه پیشرفت شرکت های توانمند داخلی و اشتغالزایی کمک بسزایی کرده باشند. شرکت های پالایشی، ریسک استفاده از تولیدات شرکت های دانش بنیان را به جان خریده اند تا چرخ تولید کشور پر رونق تر از گذشته بچرخد، ضمن آنکه با تبدیل شدن به پتروپالایشگاه ها از خام فروشی جلوگیری کنند و شاهد افزايش راندمان و سودآوری در کشور باشیم. این گزارش نگاهی دارد به اقدام های شرکت های پالایشی صنعت نفت در زمینه بهره مندی از شرکت های دانش بنیان و پتروپالایشگاه ها با هدف اتکا به داخل، تولید داخلی و رفع وابستگی ها.
کشورهای پیشرفته دنیا، به سمت ایجاد واحدهای پتروپالایشی حرکت می کنند که این روند، اهمیت ویژه آن را نشان می دهد. افزایش حاشیه سودآوری فراورش خوراک، کاهش آلودگی، کاهش هزینه تامین خوراک و سایر هزینه های عملیاتی و مدیریت یکپارچه، از مزایای پتروپالایشگاه ها محسوب می شود که در این میان، شرکت پالایش نفت تبریز توانسته است پیشگام باشد و باکمک شرکت های دانش بنیان، برای ورود به صنعت پتروپالایشی گام های موثری بردارد.
حمایت از شرکت های دانش بنیان
پالایشگاه تبریز در سال 1392 نزدیک به 50 درصد سهام شرکت پتروشیمی تبریز را خریداری کرد و تنها پالایشگاهی به شمار می رود که دارای سهام مالکیت پتروشیمی است. این پالایشگاه در سال 1394 نیز برنامه پنجساله را برای قرار گرفتن در مسیر فعالیت های پتروپالایشی تنظیم کرده که این هدف، محقق شده و برآن است تا در میان 10شرکت برتر پتروپالایشی آسیا قرار گیرد و استراتژی های خود را بر مبنای آن تنظیم کند. مدیرعامل شرکت پالایش نفت تبریز در این باره می گوید: «پالایشگاه تبریز، جزء معدود پالایشگاه هایی است که توانسته به صورت پتروپالایشی فعالیت کند؛ زیرا در هلدینگی قرار داریم که متشکل از شرکت های پتروشیمی متعدد است و در آینده ای نزدیک، شریک سهام برخی پتروشیمی ها خواهیم شد .» غلامرضا باقری دیزج ادامه می دهد: «صنایع پالایشگاهی و صنایعی که در کشور ارائه کننده خدمات و تامین کننده سوخت هستند، به فناوری های بالا، بومی سازی و غیره نیاز دارند و در این مسیر می توان از توانمندی شرکت های دانش بنیان استفاده کرد.» پالایشگاه تبریز، جزء شرکت هایی است که با مراکز دانشگاهی تفاهمنامه دارد که برخی از آنها به قرارداد منجر شده و برخی نیز ساخته و در پالایشگاه استفاده می شود. این پالایشگاه در حیطه بحث های زیست محیطی مانند تصفیه پساب با استفاده از روش های مدرن برای کاهش عوارض زیست محیطی، با شرکت های دانش بنیان همکاری دارد. مدیرعامل شرکت پالایش نفت تبریز در این باره می گوید: «شرکت هایی که تکنولوژی با فناوری بالا دارند، در زمینه تولید کاتالیست موفق بوده اند و توانسته اند با هزینه های پایین، فرایند شکست فراورده های سنگین به سبک را انجام دهند. در این زمینه پایلوت ها ساخته شده و در اختیار شرکت های دانش بنیان قرار گرفته است.» پالایشگاه تبریز در زمینه برقراری زنجیره تئوری و عمل، نقش بسیار مهمی ایفا و تئوری های زیادی را با همکاری دانشگاه ها مطرح می کند؛ اما برای رسیدن به منصه ظهور، به تست نیاز دارند. وی با بیان اینکه هر شرکت دانش بنیانی که ایده ای دارد، از سوی پالایشگاه تبریز مورد حمایت قرار می گیرد، می افزاید: « چند پایلوت را به صورت موزه برای بازدید، اطلاع رسانی خواهیم کرد که چه شرکت هایی با چه فناوری به پالایشگاه تبریز کمک کرده اند.» شرکت پالایش نفت تبریز علاوه بر بهره مندی از شرکت های دانش بنیان، از توانمندی مهندسان پالایشگاه نیز استفاده کرده و توانسته است قطعات مورد نیاز روزانه پالایشگاه را تامین کند؛ اما قطعه ای را که به توانمندی خاصی نیاز دارد، از شرکت های دانش بنیان تامین می کند.
رتبه دوم پتروپالایشی
پالایشگاه اصفهان بعد از تبریز، رتبه دوم قرارگرفتن در مسیر پتروپالایشی را از آن خود کرده و توانسته 51 درصد سهام پتروشیمی اصفهان و 17درصد سهام شرکت نفت سپاهان را خریداری کند. اکنون پالایشگاه اصفهان، مسؤولیت های متعددی را برای ساخت واحدهای پتروشیمیایی و به منظور جلوگیری از خام فروشی، پیگیری می کند. مدیرعامل پالایشگاه اصفهان نیز در این زمینه می گوید: «یکی از مزایای تبدیل شدن به پتروپالایش، دستیابی به استانداردهای زیست محیطی و تولید محصولات دوستدار محیط زیست است.
برای تبدیل شدن به یکی از هلدینگ های موفق پتروپالایشی کشور، افق بلند مدتی طراحی کرده ایم که در آن مسیر، گام های اساسی برداشته و سرمایه گذاری هایی نیز انجام شده است. مهم ترین استراتژی ما در این چشم انداز، توسعه زنجیره ارزش در شرکت های زیر مجموعه و خلق ارزش های مشترکی است که منافع ذینفعان را به طور متوازن تأمین می کند. به طور حتم در این راه با استفاده از ظرفیت های بالقوه طرفین، آینده روشنی برای این هلدینگ رقم خواهیم زد.» پالایشگاه اصفهان از سال های گذشته همسو با برنامه های خود، پروژه های زیست محیطی و اقتصادی زیادی را در دستور کار خود قرار داده تا محصولات تولیدی خود را در حد استانداردهای یورو ۴ و یورو ۵ ارتقا دهد. محسن قدیری اظهار می کند: «سال گذشته هزینه های قابل توجهی برای دستیابی به بهبود کیفیت محصولات پالایشگاه در واحدهای بنزین سازی، ایزومریزاسیون، تبدیل کاتالیستی، تقطیر سه و تصفیه هیدروژنی گازوییل صرف کرده ایم که تمامی آنها همسو با مسائل زیست محیطی بوده و در مسیر پروژه پارک فناوری گوگرد و خاموش کردن مشعل حرکت خواهیم کرد تا پالایشگاه اصفهان به یک پالایشگاه کاملا سبز تبدیل شود.»