وقتي داده هاي ارزشمند، نقشه راه سازمان را تعيين می كند

مدیریت  داده های   استراتژيك

امروزه اطلاعات و داده هاي درست و دقيق، ارزشمندترين دارايي براي تصميم گيري مديران و ترسيم جهت گيري هاي سازماني به شمار می آيد. وقتي درباره شركت ملي گاز ايران صحبت می كنيم، از سازماني سخن می گوييم كه 24 ميليون مشترك در گستره ايران دارد و مديريت اثربخش داده هاي آنها شامل آمار و ارقام مصرف و فروش و میزان پرداختی ها از حساسيت خاصي نزد نهادهاي كلان كشور برخوردار است.  افزون بر اين، سياست هاي دولت الكترونيك سبب شده سازمان ها در مسير اصلاح فرايندها و مكانيزاسيون روندها گام بردارند. شركت ملي گاز ايران نيز تلاش كرده سرويس هاي ارائه شده به مشتركين را الكترونيكي كند تا رضايت ذی نفعان را جلب و با حذف فرايندهاي زائد، خدمات خود را سريع تر، با هزينه كمتر و آسان تر به مشتركين ارائه كند. رقيه يزداني، رئيس طراحي و توسعه سيستم هاي مشتركين در مديريت فاواي ستاد شركت ملي گاز ايران و كارشناس ارشد مهندسي كامپيوتر – گرايش هوش مصنوعي از دانشگاه علم و صنعت است. او كه سابقه تدريس در دانشگاه را در كارنامه دارد، در سال 80 وارد صنعت گاز شد تا دانش و استعدادهاي خود را در مسير خدمت بهينه به هموطنانش به کار گیرد. در ادامه گفت و گو با وی را می خوانیم.

   لطفا مسؤوليت هاي واحد طراحي و توسعه سيستم هاي مشتركين را توضيح دهيد؟

سيستم مشتركين، به طور مستقیم با کسب و كار اصلي شركت ملي گاز، یعنی ارائه گاز طبیعی به مشترکین، مرتبط است و از نظر حجم داده و وسعت كسب و كار رتبه اول را در سطح سازمان دارد. سيستم مشتركين، مديريت فرايندي طولاني از زمان ثبت درخواست مشترك، نصب كنتور، قرائت كنتور در فواصل زماني، صدور قبض، پرداخت مشترك، دريافت اطلاعات از بانك و مدیریت بدهی ها را عهده دار است كه اين داده ها از اهميت بسياري برای سازمان برخوردار هستند.

    از اهميت و حساسيت داده هاي سيستم مشتركين در تصميمات كلان شركت بگوييد؟

ديتاهاي اخذ شده از پروسه طولانی ارائه و فروش گاز به مشتركين، مبناي تصميم گيري های مهم در مجموعه مديريت شركت ملي گاز ايران است. داده هاي میزان مصرف گاز مشترکین و ارقام فروش آن و همچنین مبالغ پرداختی و مطالبات باقیمانده از طريق اين سيستم، مدیریت شده و به همين دليل مسؤوليتي خطير به عهده اين واحد قرار دارد. وظیفه اصلي ما اين است كه پروسه ذکر شده بر مبنای داده ها و محاسباتی درست و دقيق صورت گرفته و در نتیجه، اطلاعاتی صحیح و معتبر براي تصميم گيري در اختيار بخش های مختلف درون و برون سازمانی قرار گیرد. تمام سعي اين واحد در رعايت و اعمال صحیح قوانين و ضوابطي است كه از سوی نهادهای متولی در خصوص مشترکین گاز ابلاغ می شود. ما در اين روند، با طيف وسيعي از ذینفعان شامل مردم، شركت هاي گاز استاني، مديريت هاي ستادي و سازمان هاي بيروني نظير وزارت صمت و مركز آمار ايران و... در ارتباط هستيم.

    كمي از كارها و پروژه هاي شاخص صحبت كنيد؟ سيستم در سال هاي اخير چه تحولات و تغييراتي به لحاظ سخت افزاري و نرم افزاري داشته است؟

سيستم مشتركين در سال هاي گذشته بر بستر Mainframe و به صورت متمرکز و البته آفلاین، استقرار يافته بود و شامل روال های مرتبط با صورت حساب مي شد و تنها همکاران بخش فاوای شركت هاي گاز استاني با اجرای یکسری job با آن در ارتباط بودند؛ اما با حمايت هاي رؤسای فاوای ستاد، تصمیم به تغییر بستر و بهبود و توسعه آن گرفته و تا سال 1395، بستر قديمي به بستر جديد منتقل شد و به لحاظ سخت افزاري و نرم افزاري ارتقا يافت. سيستم فعلی به صورت توزيع يافته در31 شركت گاز استاني نصب، راه اندازي و عملياتي شده كه پروسه اي طولاني بوده؛ چرا كه به ازاي هر استان، تبديل اطلاعات در دو فاز آموزش و بهره برداری و برگزاری دوره های آموزشی برای کاربران بخش های مختلف نواحی شرکت های گاز استانی را اجرا می كرديم. در سال های اخیر، در كنار سيستم اصلی مشترکین، سيستم گزارش ساز BI نيز به منظور سهولت تهیه گزارش ها براي کاربران استانی توسعه داده شده است. علاوه بر اين، چون زیرساخت سيستم فعلی بر مبنای محصولات و فناوری هایی است كه نيروي متخصص براي راهبري آن در بیشتر استان ها یا وجود ندارد یا خیلی کم است، از این رو با موافقت هیات مدیره شرکت، تصميم بر این شد که پشتيباني از اين مجموعه گسترده سخت افزار و نرم افزار كه شامل بیش از 200 سرور و 99 ديتابيس (اصلی و پشتیبان) است، به صورت متمركز و از سوی ستاد انجام شود كه براي اين منظور، از خدمات شركت هاي پيمانكاري نیز استفاده می شود.

    چند سالي است كه بحث دولت الكترونيك در كشور که جزو برنامه ششم توسعه قرار گرفته است، برای دستگاه های اجرایی مطرح می شود. دراين زمينه چه فعاليت هايي داشته ايد؟

همسو با برنامه هاي دولت الكترونيك براي گسترش بسترهاي فناوري اطلاعات در كشور، بخش هاي متعددي به سيستم اضافه شد. ايجاد زيرساخت وب سرويس، يكي از اين اقدام ها بود كه بر اساس آن، برخي وب سرويس ها به شركت هاي گاز استاني ارائه شد تا بتوانند از طريق سامانه هاي خود و در بستري آنلاين و امن با سيستم مشتركين ارتباط داشته باشند. پس از آن در اسفند 96 كه مجوز اتصال شبكه اینترانت شركت گاز به شبكه ملي اطلاعات صادر و ارتباط برقرار شد، 12 سرويس آنلاين در شبكه ملي اطلاعات ارائه شد تا سازمان هاي دولتي بتوانند به صورت آنلاين از اين اطلاعات استفاده كنند. از آنجا كه ديتا در دنياي امروز، يكي از ابزارهاي قدرت محسوب می شود، می تواند روند اجرا را در بسياري از فرايندها متحول كند و توسعه و رشد كشور را شتاب بخشد.

    الكترونيكي كردن قبوض كاغذي در چه مرحله اي قرار دارد؟

بحث حذف قبوض كاغذي كه از اوایل سال گذشته مطرح شد، صرفه جويي 85 ميليارد توماني در سال را به ارمغان آورد. به فراخور آن برخي زيرساخت ها در سيستم مشتركين ايجاد كه تا پايان سال گذشته اجرايي شد و از ابتداي امسال در استان ها قبض کاغذي (مگر در موارد بسيار محدود و خاص) چاپ نمي شود.

    درباره پروژه ESB «گذرگاه سرويس هاي سازماني» شركت ملي گاز توضيح دهيد؟

پس از پياده سازي موفق سرويس هاي مختلف در بستر شبكه ملي اطلاعات GSB و در بستر داخلي براي شرکت های گاز استاني در دو سال اخير، تصميم گرفتيم سرويس هاي موجود را مطابق با آخرين تكنولوژي هاي روز دنيا، يكپارچه سازي كنيم تا علاوه بر مبادله خدمات از طريق بسترهاي امن، امکان توسعه و مدیریت سرویس ها نیز تسهیل شود. بنابراين پروژه ESB در سال گذشته در دستور کار واحد سیستم های مشترکین قرار گرفت و در خرداد سال جاري به بهره برداري رسيد. اين موضوع به تمام شركت هاي تابعه نیز اعلام شد و اكنون ارتباط سيستمي شركت ملي گاز و شركت هاي تابعه با تمام سازمان هاي دولتي در بستر شبكه ملي اطلاعات برقرار است و در حال حاضر تعدادی ازسرویس های پرمصرف سایر سازمان ها، در این بستر منتشر شده و برنامه مدیریت فاوا، توسعه و افزایش آنها در سال جاری است.

    از حضور در مديريت فاوا و شغلي كه گستره كاري و مشغله هاي فراوان به همراه دارد، چقدر احساس رضايت داريد؟

رويكرد مديريت فاوا طی سال های گذشته بر اين مبنا استوار بوده كه سيستم هاي اصلي شركت نبايد به طور كامل برون سپاري شوند؛ یکی از دلایل آن پایدار نبودن شرکت های نرم افزاری و همچنین جلوگیری از وابستگی 100 در صدی به شرکت های خصوصی در زمینه کسب و کار اصلی شرکت است، از اين رو در فاوا بستري فراهم شد تا افراد بتوانند به واسطه نیاز شغلی، پيوسته در مسير افزايش دانش فني و تخصصي خود گام بردارند. این فرصت براي بهبود مستمر اجازه می داد که دانش هاي روزآمد شده را بلافاصله در عرصه عمل به كار بگیریم و نتيجه آن را به نظاره بنشینیم. از اين رو به واسطه پويايي و جذابيت اين شغل، از حضور در آن احساس رضايت دارم و فكر مي كنم عملكرد درست سيستم نيز مرهون همين هدف گذاري درست در ترسيم مسير پيشرفت بوده است. بسيار پيش آمده كه تا ساعت ها بعد از اوقات اداري یا روزهاي تعطيل در محل كار حاضر شده ام و موضوعات مرتبط با شركت ها را پيگيري و راهبري كرده ام. با اين همه، فكر كردن به اين نكته كه نتيجه اين كارها مستقيم یا غیر مستقیم به مردم و کاربران سیستم مي رسد، انگيزه را قوي تر کرده و انرژي بيشتري براي پيمودن مسير می بخشد. به لحاظ اعتماد به بانوان براي احراز سمت هاي مديريتي در ستاد، هم اکنون این فرصت در اختیار تعداد محدودی از بانوان شايسته و توانمند قرار گرفته که امیدوارم زمینه برای حضور دیگران نیز فراهم شود؛ البته از ديدگاه بنده بايد شايسته سالاري حاكم باشد و هر فردي كه شایستگی بيشتري دارد، فرصت حضور در جايگاه هاي بالاتر را به دست آورد، اما پیش نیاز وجود افراد شایسته، آموزش و ایجاد فرصت برای آنهاست.